Perakende PageSkin

Arazi Toplulaştırması 2

Arazi Toplulaştırması 2

Arazi toplulaştırması; çeşitli nedenlerle ekonomik olarak tarımsal faaliyetleri yapmaya imkân vermeyecek biçimde parçalanmış, dağılmış, bozuk şekilli parsellerin modern tarım işletmeciliği esaslarına göre ve sulama hizmetlerinin geliştirilmesi için uygun biçimde birleştirilmesi, şekillendirilmesi ve yeniden düzenlenmesi işlemidir.

Türkiye’de kadastro kayıtlarına göre 23 milyon parsel, fiili olarak da 32,5 milyon parsel arazi bulunmaktadır. Bunu işleyen 3 milyon çiftçi olmakla beraber araziler 40 milyon kişiye ait. Bu durumdan hem arazinin mülkiyetine sahip olanlar hem de işleyenler rahatsızdır.

Arazi toplulaştırmasında her aileye belirli bir gelir sağlayacak kadar arazi sağlanması öngörülmektedir. Örneğin Türkiye’de tarım sektöründe kişi başına gelir 3.300-3.500 $ esas alınırsa 4 kişilik bir aile için yaklaşık 14.000$ ve bu demektir ki aile başına yıllık 100.000 TL dolayında gelir sağlayacak bir arazi sağlanması gerekir. Yani bölgeler itibariyle,  arazinin verimliliği ve yetiştirilen ürünlerin sağlayacağı gelirler dikkate alınarak ailelerin yaşayabilecekleri ölçüde arazi verilmesi öngörülmektedir.

Arazi toplulaştırmasının yasal altyapısına gelince; Anayasanın 44. maddesinde; “Devlet, toprağın verimli ve ekonomik olarak işletilmesini korumak ve geliştirmek, erozyonla kaybedilmesini önlemek ve topraksız olan veya yeter toprağı bulunmayan çiftçilikle uğraşan köylüye toprak sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri alır. Kanun, bu amaçla, değişik tarım bölgeleri ve çeşitlerine göre toprağın genişliğini tespit edebilir.

Anayasa’nın “Toprak Mülkiyeti” başlıklı 44. Maddesi uyarınca 1984 tarihinde çıkarılan, 3083 sayılı “Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Yasası” bu konudaki temel yasalardan birisidir. Diğer bir yasa ise 2005 tarihinde çıkarılan ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Yasasıdır.

 3083 Sayılı Yasa’nın amacı;

  • Toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkânlarının artırılmasını,
  • Yeterli toprağı bulunmayan ve topraksız çiftçilerin zirai aile işletmeleri kurabilmeleri için Devletin mülkiyetinde bulunan topraklarla topraklandırılmalarını, desteklenmelerini, eğitilmelerini,
  • Ekonomik üretime imkân vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkânlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasını ve küçülmesini önlemeyi… esas alır.  

Uygulamaya yönelik yönetmelik ise; 7 Şubat 2019 tarihli Resmi Gazete ’de yayımlanarak yürürlüğe giren 30679 sayılı “Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği” dir. Bu Yönetmeliğin amacı, “Tarımsal arazilerin toplulaştırması ve tarla içi geliştirme hizmetlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir”  Bu yönetmelik ile arazi toplulaştırması ve tarla içi geliştirme hizmetlerinin yürütülmesinde DSİ(Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü) yetkili kılınmıştır.

Yönetmeliğin özel arazi toplulaştırması başlıklı 6. Maddesi başvurunun kimler tarafından yapılacağını belirtmektedir. Buna göre; Köy tüzel kişilikleri, belediyeler, kooperatifler, birlikler gibi tüzel kişilikler veya kamu kuruluşlarının, hizmet konuları ile ilgili arazi toplulaştırması ve/veya tarla içi geliştirme hizmeti yapmak istemeleri durumunda; arazi etütleri ve toplulaştırma alanının belirlenmesiyle ilgili gerekçe raporları ile proje idaresi sıfatıyla DSİ’ye başvurarak toplulaştırma isteklerini bildirirler.

Uygulama mülkiyet hakkına dokunmadan arazilerin verimli bir biçimde birleştirilerek kullanımını esas almaktadır. Ayrıca, görüldüğü gibi arazi mülkiyetinin el değiştirmesini önlemek için yukarıda belirtildiği üzere, şirket dışındaki tüzel kişilerin kullanımına sunulmasını öngörmektedir.

Ülkemizde arazi toplulaştırma çalışmalarına 1961 yılında Konya-Çumra-Kargın köyünde başlanılmıştır. 1961 yılından 2000’li yıllara kadar 450 bin hektar alanda çalışmalar yapılmıştır. 2000’li yılların başından itibaren ise her yıl 1 milyon hektarın toplulaştırılması hedeflenmiştir. Toplamda, 14 milyon hektar toplulaştırma yapılması planlanmaktadır. 2023 yılına kadar 8,5 milyon hektar toplulaştırma yapılması bekleniyor. 2023 yılına kadar 1. etap toplulaştırma çalışmalarının tamamlanması beklenmektedir.

Sonuç olarak;

Türkiye’deki tarım işletmeleri yapısı küçük, parçalı ve dağınık araziler şeklindedir. Bu yapının modern tarım işletmeciliğine göre yeniden düzenlenmesi, daha az zaman, işgücü ve sermaye kullanımını sağlayacaktır. Diğer taraftan, üretim faktörlerinden en iyi biçimde yararlanarak, tarımsal üretimin ve tarım işletmelerinin verimliliğini arttırmak ve kırsal kesimdeki nüfusun yaşam standartlarını yükseltmek temel amaç olmaktadır.

Arazi toplulaştırması ile; Tarım arazilerinde parçalı yapının azaltılması, düzenli ve ideal parsel şekilleri oluşturmak, düzenli hale gelen parsellerde ekim-sürümde zamandan tasarruf sağlamak, ulaşımdan dolayı meydana gelen kayıpları önlemek ve yakıt tasarrufu sağlamak ve bu yolla her bir işletmenin hektar başına yılda ortalama 25 LT yakıt tasarrufu sağlaması, işlenebilir arazi miktarını arttırmak, kullanılamayan küçük parçalı arazileri tarıma kazandırmak, taşlı ve ekilmeyen arazilerin tarıma kazandırılması, ekilmesi, yapılacak stabilize yollarla her parsele ulaşım sağlamak, doğal drenajla ekolojik çeşitliliğin sağlanması, parsellerin net bir biçimde belirlenmesi nedeniyle sınır ihlalleri ve huzursuzlukların olmayacak olması, birim alandan elde edilen ürün miktarının arttırılması, daha iyi fiyatlarla ürünlerin değerlendirilmesi, maliyetlerin azaltılması ile kendi ihtiyacımızın dışındaki ürünlerin ihracatı sağlanacaktır.

Aşağıdaki görsellere dikkat edilirse, özellikle sulama ve yolların birleştirilmesinin sağlayacağı avantajlar açık bir biçimde görülecektir.

 

Prof. Dr. Kenan Aydın

YTÜ-İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi

Öğretim Üyesi

 

EK. Görseller

Kaynakça;

https://ankara.tarimorman.gov.tr/Belgeler/liftet/arazitoplulastirmasi.pdf). Erişim 10.12.2020.

Abdul Vahap Yoğunlu,  Fırat Kalkınma Ajansı, Arazi Toplulaştırma Faaliyetleri, TRB 1 Bölgesi, 2013, s,11.

Perakende PageSkin
Perakende PageSkin