Eklenme Tarihi : 11 Ocak 2010 Pazartesi
Sinan Asılyazıcı

Değişmeyen Tek Şey Değişim

Market dergisinin 45inci sayısında yazmaya başladığımda, yazımın başlığı Perakende Satış Noktalarıydı


Değişim zorunlu, gelişim ise isteğe bağlıdır. Anonim O yazımda marketlerin metrekare standartlarına, Avrupadaki uygulamalarına ve formatlarına göre isimlendirilmelerine değinmiştim. Üzerinden çok sular aktı. Şöyle bir hafızamızı yoklayıp neler olup bittiğini bir hatırlamaya çalışalım.1994 krizinin yaraları sarılmış, sektör yüzde 24 büyümüştü.1995 yılında kurulan BİM, mağaza açmaya devam ediyordu.BİMin soft discount modeli Şok, sahneye çıkmıştı. Migros, Tansaş ve Gima birbirleriyle rekabet ediyorlardı. 2000li yılların başında ise aralarında hızlı bir mağaza açma ve kapma yarışı yaşanacaktı.Metro yatırıma devam ediyor, Carrefour da yeni yatırım yerleri arıyordu.Dia yatırım yapmaya başlamıştı. 1997 yılında ise Real Ankaraya mağaza açıyordu. Continentin ilk mağazası hizmete girmişti. Daha sonra Wal-Mart Avrupa operasyonunu başlattığında, Continent ile Carrefour birleşecek ve bu birleşme ülkemizde Continentin Carrefour olması ile neticelenecekti. İsmar modeli ise büyümeye devam ediyor, birçok mağaza birbiri ardına açılıyordu. Bugünün güçlü yerel zincirlerinin bazılarının temeli çok daha önce atılmış, bazılarının ise yeni atılıyordu. Temkinli gidenlerle doludizgin gidenler birbirleriyle yarışıyorlardı. 1974 yılında, hatta onun da öncesinde kurulmuş, sektörde halen devam eden güçlü yerel zincirler var. Sektörün 1990lı yılların başında ivme kazandığını baz alırsak, halen ipi göğüsleyen marketlerimizin olması gurur verici. O dönemlerin bazı gazete başlıklarına ve içeriklerine de biraz göz atıp, hatırlayalım.Devler marketçiliği sevdi / Türkiyede 21 holding ve yabancı sermayeli ortaklığın toplam 55 hipermarketi bulunuyor. Migros, gıda sektöründe 89 büyük mağazası ve 63 Şok mağazası ile gıdada birinci sırada yer alırken, Tansaş 77, Finasbankın satın aldığı Gima ise 54 mağaza ile ikinci ve üçüncü sırada bulunuyorlar. Alman Metronun 6 satış noktası faaliyette. Carrefour Sabancı, Continent Doğuş, Ordu Pazarları, Makro, Beğendik ve Yimpaş gıda sektöründe büyük mağazalar zincirine sahip diğer şirketler. 28.08.1998 Sabah (özetle)O gün 63 mağazası bulunan Şok, 2009un Kasım ayında bir günde 15 mağaza birden açtı. Market sayısı 2 bin 500e ulaştı / 07.06.1999 Hürriyet Markacı marketçiler / Süpermarket zincirleri, kâr marjlarını artırmak ve marka bağımlılığı kazanmak için kendi markalarıyla üretime ağırlık vermeye başladı. Bu rekabet, diğer markaları indirime zorluyor. 18.02.1999 SabahTansaşın hedefi en büyük olmak / Doğuş Holding, Tansaş ile perakende sektörüne hızlı giriş yaptı. Tansaş, 2003 yılında Türkiyenin en büyük perakende zinciri olmayı hedefliyor. 14.02.2000 TakvimAC Nielsen ZETin perakende satış ölçümü araştırması, 1999 da perakende satışların yüzde 3 büyüme gösterdiğini ortaya koydu. Bu büyüme, 1994ten bu yana perakende satışlarda ortaya çıkan en düşük büyüme oldu. 13.02. 2000 Hürriyet (özetle)Büyük bir kabus, birçok yatırıma ve karara ara verilmesini sağlıyor! Perakende sektörü bile ciddi olarak etkileniyor. Dengeler alt üst oluyor. Şubat krizi, her yeri kaplıyor!Alışveriş alışkanlıkları değişiyor. Et tüketimi azalıyor. Deterjanda ve benzer ürünlerde büyük gramajlar tercih edilmeye başlanıyor. 2001 yılında pazarda ufak gramajlı deterjan payı yüzde 60, büyük gramajlı deterjan payı yüzde 40ken bu oran tersine dönüyor. Private label yükselişe geçerken, bazı markalar yara alıyor. Ağırlıklı temel ihtiyaçlar alınırken, günlük promosyonlara ve bantlama yapılan ürünlere ilgi fazlalaşıyor, tüketim azalıyordu.Impulse, yani güdüsel satın alınan ürünlerde ise ciddi düşüş yaşanıyordu. En önemlisi işsizlik çığ gibi artıyor, sessiz çığlıklar sesli çığlıklarla karışıyordu. Kriz tüm etkileri ile sürerken bir yasa tasarısı gündemde yerini alıyordu. Süpermarketler kent dışına çıkıyor 06.03.2001 HürriyetBüyük Mağaza Yasa Tasarısı işte bu şekilde ister zamanlı deyin ister zamansız ama gündemde yer almaya başlıyordu. O dönemde seslerini duyuranlar daha çok alışveriş merkezleri, uluslararası zincirler ve birkaç kurum ve kişiydi. Oysa yasa, marketleri baz almakta ama ticaretten çok siyaset yapan oda başkanları demeçler vermekteydiler. Hatta o zaman dinlediğim bir radyo programını yazılarımdan birine almıştım. Kimler mi vardı? Adana Büyükşehir Belediye Başkanı ve Belediyeler Birliği Başkanı Aytaç Durak, Çarşı Mağazaları Genel Müdürü ve Alışveriş Merkezi Perakendeciler Derneği (AMPD) Başkanı Selim Yekta Işık ve Türkiye Bakkallar Odası Başkanı Bendevi Palandöken. Hararetli bir programdı, zaten yasa da hararetli tartışmalara gebeydi. Perakendenin önemli bir kesimi ise o zaman bu platformlarda pek temsil edilemiyorlardı! Bu konuya ileride tekrar değineceğim.Bu arada yurt dışı açılımlar ve yurt dışına satışlar gündeme düşmeye devam ediyordu.Rusyada 6ncı yılında ilk kez Moskova dışına çıkan Ramstore, dünyanın soğuk çatısı olarak bilinen Sibiryanın en büyük eyaletlerinden biri olan Krasnoyarsk bölgesinde mağaza açtı. 07.03.2003 Sabah (özetle)İngiliz Tesco, Kipayı koşullu alıyor. 18.04.2003 HürriyetHiper zirve toplanıyor / Hükümetin hipermarketler yasa tasarısını raftan indirmesi, perakende zincirlerini harekete geçirdi. Aralarında Demir Sabancı, Şaban Erdiklerin de bulunduğu bir grup iş adamı, bugün Bakan Coşkun ile bir araya gelecek. Zincirlerin pazar payı yüzde 30 / Türkiyede ise geleneksel perakendeciliğin pazar payı yüzde 70 düzeyinde. 25.04.2003 Milliyet (özetle)Kriz dindi, markalı ürün satışı patladı 26.05.2003 VatanTürkiye için geldik / Dünyanın önde gelen 20 şirketinin CEOlarının katılacağı Yatırım Danışma Konseyinin konuklarından Metro Grup CEOsu Dr. Hans-Joachim Körber, Türkiyenin geleceğine güveniyoruz dedi. 15.03.2004 Akşam (özetle)Perakendeciler ADO çatısı altında buluştu / Ankara Perakendeciler Derneği (PERDER) üyesi 16 zincir mağaza, Ankara Dağıtım Organizasyon Hizmetleri A.Ş. (ADO) adı altında ortak yeni bir şirket kurdu. Yeni şirketi oluşturan mağazaların 207 marketi ve 10 triyon sermayesi bulunuyor. 15.02.2004 Hürriyet İK (özetle)Rahmi Koç WalMart CEOsu Scott ile akşam yemeğinde ne konuştu? / Migrosun Heybe ile başlayan, Gima ile sürmesi muhtemel büyümesi yabancılara karşı birleşmeden çok, en büyük yabancı ile uzun vadeli birlikteliğin adımları olarak görülmeli. 27.04.2005 Referans (özetle) Aradan çok değil, 6 gün sonra, perakende sektöründe bir haber bomba gibi yayılmıştı. Hüsnü Özyeğin, Gima ve Endiyi CarrefourSAya sattı. Bu kez gözler artık tamamen Tansaşa kilitlenmişti. Bu satışla birinciliği kaptıran Migros, çok geçmeden Tansaşı alacak, dengeler tekrar değişecek ve birinciliği o dönem için tekrar ele geçirecekti. Spekülasyonlar da olmadı değil, aslında Migros zaten Tansaşı istiyordu, bu şekilde rakibinin Gima ile ilgilenmesi sağladı, Hüsnü Beyin satışa açık olduğu bilinen bir gerçekti vb... Carrefour ise daha sonra yaptığı açıklamada Champion formatını bırakacağını, Gimanın isim olarak yaşaması için ChampionSAların Gima olacağını duyurdu. Ancak ne Gima kalacaktı, ne de ChampionSA. Carrefour Ekspres iki formatın da yerini alarak tabelaları değiştirmeye başlamıştı. Bu aynı zamanda Türk perakendeciliğinin en eski iki markasından birinin sonuydu. Migros 1954 yılında ülkemize gelmiş, Gima, ise 1956 yılında kurulmuştu. Bu arada Sanayi Bakanı Ali Coşkun, 20 Mayıs 2005 tarihinde Sabah gazetesinde yayınlanan bir açıklamasında sektör yetkililerinin eleştirileri çerçevesinde yeni taslağın hazırlanacağını ve 17 Şubat 2004ten beri bekleyen yasa tasarısının geri çekildiğini duyuracaktı.Aynı yıl, Kiler Ankarada Canerleri satın alacak ve yerel zincirlerin belki de ilk en büyük farklı il ve farklı bölge içeren satın alması olacaktı. Halen sektörün görüşü alınmamış kesimleri mevcuttu! Son satışlar gündemi meşgul ederken, WalMartın Türkiyeye gelip gelmeyeceği daha sık sorulur ve konuşulur hale gelmişti.Yerel marketlere birleşme çağrısı / Çağrı Hipermarketler Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Kara, Türkiyeye gelen uluslararası perakende zincirleriyle rekabet edebilmek için yerel marketlerin bir araya gelerek büyümeleri gerektiğini söyledi. Ahilik anlayışına dönülmeli 24.06.2005 Yeni Şafak (özetle)En büyük başarımız, Tansaşı almamız. Büyüme stratejimiz yurt dışı odaklı / Aziz Bulgu; Tansaşın Migros bünyesine katılması ile büyük bir ivme yakaladıklarını anlatarak; Tansaş markasını kesinlikle koruyacaklarını ve yeni Tansaş mağazaları açacaklarını bildirdi. 23.01.2006 Dünya (özetle)Tansaş, isim olarak yaşayacak ama Koç Holding Migros, Tansaş, Şok, Macro Center ve Kangurumu satacaktı. 1 Şubat Yerel Zincirler Buluşuyor, Swiss Otelde yapıldığında yaşanan dinamizm, salonlarda elle tutulur hale gelmişti. Bunun yansımaları artık kaçınılmaz olacaktı. Yerel zincirler İstanbul PERDER ile başlayan dernekleşme sürecini yurt geneline yayacak, 2006 yılında yakılan bu ateş 2 yılı aşkın sürede 9 ayrı bölgede dernekleşecekti. 2008de yaşanan bir kriz, bu kez dış piyasaları etkileyerek ülkemizi de vuracak ve Ocak 2009 verilerine göre yüzde15.5 işsizliğe neden olacaktı. Perakende, bugün önemli iş kollarından biri haline geldi. Krizlere rağmen, sektör yara alsa bile ayakta. Ankara Ticaret Odasında yapılan konferansta dönemin Sanayi Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı, Yasa Tasarısı ile ilgili soruma; Biz yerel zincirlerin görüşünün alınamamasının bir eksiklik olduğunu biliyorduk, ama o zaman kimi muhatap alacaktık ki? demişti. Bugün halen yasa tasarısı tartışılıyor. Ama görüşler kadar, dengeler de var. İlk yayınlanan yazımı Değişmeyen tek şey, değişim deyişiyle bitirmiştim. Bu benim, bu sayfalardaki yüzüncü yazım. Sahi, değişimden başka neler değişmiş? İyiliklere doğru değişen ve gelişen bir yıl dilerim
E-BÜLTENİMİZE KAYIT OLUN
Copyright © 2005-2015 PEBEV Perakende Bilgi Evi
designed by nette interactive