Eklenme Tarihi : 11 Ocak 2010 Pazartesi
Yılmaz Pekmezcan

Aile İşletmeleri ve Profesyonellik

Dünyadaki işletmelerin sayısal olarak yaklaşık yüzde 90ı küçük ya da orta ölçekli işletmelerden meydana geliyor


Küçük ya da orta ölçekli işletmelerinse yüzde 90ın üzerindeki kısmı ise aile işletmelerinden oluşuyor. İşletme literatüründe yönetimi genel anlamda mal ve hizmet üretmek için üretim faktörlerini belirli amaçlar doğrultusunda sevk ve idare etme faaliyeti olarak tanımlayabiliriz. İşletmeler de canlılar gibi doğar, yaşar, büyür ve ölürler. Ancak doğan her işletme ister bilinçli ister güdüsel olsun, mutlaka büyümek ve gelişmek ister. İşletmelerin büyümesi ile birlikte mal ve hizmet üretmek amacıyla gerçekleştirmek zorunda olduğu faaliyetler de karmaşık hale gelmeye başlar. İşletme büyüklüğü, planlama, organize etme, koordine etme, yönlendirme, kontrol etme ve tüm bu faaliyetleri uyumlu bir şekilde gerçekleştirebilme faaliyetlerini de zorlaştırır. İşletmelerin yönetmek zorunda olduğu süreçler arttıkça, hedefe ulaşmaları da bir o kadar güçleşir. Büyümek, yararlı olduğu kadar dikkatli de olunması gereken bir süreç. Yönetim, işletmecilik faaliyetlerinin küreselleştiği, işletme ve çevresi ile olan ilişkilerinin bir hayli karmaşıklaştığı bu dönemde her zamankinden daha odaklanılması gereken bir kavram haline geldi. Özellikle sahiplik ya da karar mekanizmasının büyük bir çoğunluğunu aile bireylerinin oluşturduğu işletmelerde organizasyonun gelişerek büyümesi ve bir süre sonra aile içi ilişkilerin devreye girmesiyle yönetim faaliyetleri daha da karmaşık hale gelebilir. Aile şirketlerinin büyümesinin altında yatan en önemli itici güç, kuvvetli aile ilişkileridir. Ancak bu işletmelerin yıkılmasının altında yatan nedenler de yine aile ilişkilerinin yönetim süreçleri üzerindeki olumsuz etkileridir. İşletmeyi aile bireylerine bağlı kılmaksızın, sistem olarak profesyonellerle birlikte amaca ulaştırma faaliyetlerini de kurumsallaşma olarak ifade edebiliriz. Kurumsallaşma bu anlamda aile işletmelerinin uzun süre ayakta kalabilecek yapıları oluşturabilmeleri adına üzerinde dikkatle durulması gereken önemli bir kavram olarak değerlendirilmeli. Aile işletmelerinin doğuşu ve belirli bir seviyeye gelmesindeki olumlu ve olumsuz yanlar şu şekilde sıralanabilir (Akdoğan, Seyrek: 2004):Aile işletmelerinin olumsuz yanları:* Kavram karmaşası yaşanabilir. Aile ile işletme kavramları birbirleriyle karıştırılabilir. Çünkü aileler işletme ile ailelerini birbirleriyle özdeşleştirebilirler.* Yönetsel anlamda görev alanı ayırımı konusunda çatışma yaşanabilir.* Fonksiyonel olarak yönetim faaliyetleri birbiriyle çatışabilir.* Görevlendirmelerde, işe alımlarda, kurum içi yükselmelerde kişilerin mesleki bilgileri, deneyimleri, eğitimleri, enerjileri, iş kültürü gibi kavramlar göz ardı edilebilir.* İşletme çalışanlarının performans ölçülerinde bilimsel kriterler yerine aileye yakınlık ya da aileden olmak gözetilebilir. * Tek adamlık kavramı öne çıkabilir. Tüm yetkiler ve kararlar işletme sahibinde toplanabilir.* Finansal bilgileri okuma ve yorumlama gibi yetersizlikler doğabilir.* İşgücünden kendince bir tasarrufa giderek daha büyük işlerin daha az personelle yapılabileceği düşüncesi doğabilir ve uygulamaya konabilir.* İşletmeyi yöneten bireyler arasında kuşak çatışması yaşanabilir.* Profesyonel yönetici ile kalifiye personele ödenen ücretler fazla görülebilir ve bu ödemelerin en kısa sürede işletmeye geri dönmesi beklenebilir. Aile işletmelerinin olumlu yanları: * Aile işletmelerinde yönetimin aile içerisinde kuşaktan kuşağa aktarılması nedeniyle işletme içinde bir bilgi birikimi ve aile yönetimi kültürü oluşabilir.* İşletme içi hiyerarşik ve bürokratik işlemler daha az ve daha süratli bir biçimde gerçekleşebilir.* Karar alma süreci daha hızlı olabilir.* Yönetim üretilen ürünün kalitesine daha çok önem verebilir. Çünkü ürün onlarla özdeşleştirilmiştir. Hatta belki de ürünlere kendi soyadlarını verip başarısını görerek daha mutlu olabilirler.* Pazarlamalarını doğrudan kendileri yaparak işletmeyi daha çok karlı kılabilirler.Aile şirketlerinin yönetim sürecinde aile bireylerinin mi yoksa profesyonellerin mi karar mekanizmasında olması gerektiği tartışılıyor. Profesyonellik yalnızca formal eğitimle alınabilecek bir kavram değil. Ancak profesyonellik yolunda atılacak adımların eğitimle gerçekleşebilecek gelişmelere bağlı olduğu unutulmamalı. Eğitim pozitif gelişime işaret eder. İyi yetişmiş aile bireyleri de işletmelerini profesyonelce yönetebilirler. Ancak profesyonellik yalnızca işte elde edilen tecrübe demek değil...
E-BÜLTENİMİZE KAYIT OLUN
Copyright © 2005-2015 PEBEV Perakende Bilgi Evi
designed by nette interactive