Eklenme Tarihi : 13 Aralık 2007 Perşembe
Doç.Dr. Kenan Aydın

Simitçi ve Bakkallar Kayıt Dışı

30 Haziran 2006 tarihinde, İstanbul Ceylan Intercontinental Otelde gerçekleştirilen Organize Perakende Sektörünün Türk Ekonomisindeki Yeri konulu konferansa katıldım. Konferansın gerçekleştirilmesinde başta TÜSİAD başkanı Sn. Ömer Sabancı ve AMPD (Alışveriş Merkezleri ve Perakendeciler Derneği) başkanı Sn. Nurşin Oral olmak üzere emeği geçen tüm çalışma arkadaşlarına özellikle teşekkür etmek isterim


TÜSİAD ve AMPDnin birlikte organize ettiği ve Sanayi Ticaret Bakanlığı Müsteşarı Sn. Adem Şahin, Rekabet Kurumu Başkan Yardımcısı Sn. İsmail Hakkı Karakelle, Koç Grubundan Sn. Ömer Bozer, TÜSİAD Perakende Sektörü ve Tüketici Hakları Çalışma grubu Başkanı Sn. Nurdan Tümbek ve TÜDER başkanı Sn. Engin Başaran gibi çok değerli katılımcıların da iştiraki ile gerçekleştirilen bu konferansın teması kayıt dışı ekonomi idi. AMPD tarafından birkaç yıldır üzerinde çalışılan ve konunun uzmanlarına hazırlattırılan çok önemli bir projenin (kayıtlı-kurallı ekonomi) sonuçlarına vurgu yapılmaktaydı. Konferansta organize perakende ile geleneksel perakendecilik ülke ekonomisi açısından değerlendirilmiş; özellikle organize perakendecilerin kayıtlı, geleneksel perakendecilerin ise kayıt dışı çalıştığına vurgu yapılmıştı. Sunulan araştırma sonuçlarına göre de ülkemizde kayıt dışı ekonominin boyutları yüzde 40-50ler seviyesine ulaşmıştı. Gerçekten toplam vergiler içerisinde dolaylı vergilerin payının yüzde 70lerin üzerine çıktığı ve bu vergi gelirleri içerisinde de akaryakıttan alınan vergilerin yüzde 25e ulaştığı dikkate alınırsa söylenecek fazlaca bir şey kalmayacaktır. Vergilendirmenin temel prensibi olan herkesten kazancına göre vergi alınması ilkesine tamamen ters olan, vergi adaletini de ortadan kaldıran bu yapının hiç kimse tarafından savunulması düşünülemez. En kısa zamanda düzeltilmesi gerekir. Bu bağlamda son vergi düzenlemesinin (vergi oranlarının düşürülmesi) yararlı olduğuna inanmaktayım. Ancak, söz konusu konferansta katkı sağlamak amacıyla belirttiğim düşüncelerimi burada sizlerle de paylaşmak istiyorum; Geleneksel perakendeciler kayıt dışı çalışıyor bunlar kayıt altına alınsın demekle sorun çözülemez kanısındayım. Nasıl kayıt içerisine alacaksınız? Yıllarca yüksek enflasyon dönemlerinde kendilerinden nominal kazançlarının yüzde 50ye yakını vergi olarak talep edilmiş. Örneğin nominal (kağıt üzerinde/enflasyondan arındırılmamış) olarak 100 TL kazanan bakkala 50 lirasını bana verin denilmiş. Oysa enflasyonun yüzde 80 olduğu bir ortamda bunu düştüğünüzde gerçek geliri olan 20 TLnin 10 lirasını vergi olarak almanız gerekirdi. Halbuki siz 50 lirasını vergi olarak istediğinizde sermayesinden 40 TL talep ediyordunuz. Eğer bakkallar istenileni yapmış olsaydı hepsi iflas eder ve ekonomi de bundan önemli ölçüde zarar görürdü. Onlar herkesin bildiği gibi doğru olanı yaptılar! Zaten asgari vergilerini de ödediler. Bu sorunlar tartışılırken temel nedenlerine inmek gerekir. Çoğu kez, ülkemizde yapılan düzenlemelerin hiçbir yanında geleneksel perakendeci olarak tabir edilen bakkalları göremezsiniz. Esnaf kredileri de son derece yetersizdir. Bakkallar dağıtım kanalında en zayıf kanal üyesi konumundadırlar. Esasen dünyadaki eğilimlere uygun olarak sayıları da günden güne azalmaktadır. Sayıları bugün, 10 yıl öncesine göre 30 bin dolayında azalarak 120 binlere düşmüştür. Peki, organize perakendecilerin konumu nedir? Bugün dağıtım kanallarında en güçlü üye organize perakendecilerdir. Şöyle ki organize perakendeciler satınalma güçlerini kullanarak görece daha düşük fiyat, daha uzun vade ve ilave avantajlar sağlayabilmektedirler. Bu görece uzun vadeler özellikle enflasyon dönemlerinde bu kuruluşların faaliyet dışı gelirlerinin artmasına neden olmaktaydı. Diğer taraftan söz konusu organize perakendeciler daha kurumsal yapılar olmaları nedeniyle yatırımlarını teşvik belgelerine bağlayabilmekte ve böylece; yatırım indirimi, fon kaynaklı kredi (bugün olmasa bile), gümrük indirimi, KDV indirimi gibi bazı avantajlardan yararlanabilmektedirler. Bu arada enflasyondan arındırılmamış vergilendirmenin maalesef bu kesim için de geçerli olduğunu belirtmek gerekir. Ancak, belirtmiş olduğum gibi organize perakendeciler daha güçlü bir biçimde kendilerini koruyabilmektedirler. Yukarıda kısaca dağıtım kanalı üyeleri; organize perakendeci ve geleneksel perakendeci sayılan bakkalların, simitçilerin karşılıklı değerlendirmelerine yer verilmiştir. Bugün söylenenler doğru bir tespittir. Altyapıyı oluşturmadan, kayıt dışının varlığına vurgu yapmak sorunu çözmeyecektir. Kanımca, bu konuda AMPD üzerine düşeni yaparak çok önemli bir konuyu gündeme getirmiştir. Bundan sonrası yasa yapıcılarınındır. Saygılarımla
E-BÜLTENİMİZE KAYIT OLUN
Copyright © 2005-2015 PEBEV Perakende Bilgi Evi
designed by nette interactive