Eklenme Tarihi : 13 Aralık 2007 Perşembe
Doç.Dr. Kenan Aydın

Büyük Mağazalar Yasa Tasarısı Ve Bir Değerlendirme

Perakende sektörünün yakından izlediği büyük mağazalarla ilgili yasa tasarıları değişik kesimler tarafından sürekli gündeme getirilmekte ve yine değişik kesimler tarafından farklı platformlarda tartışılmaktadır. Ancak, bu tasarılar; yasalaşması bir yana TBMM genel Kuruluna bile gelememektedir


Bunun temel nedeni ise söz konusu yasa ile ilgili sağlıklı bir altyapının oluşturulamamış olmasıdır. Bu tasarıların her birinin ayrı, ayrı ve madde, madde ele alınarak değerlendirilmesi için yerimiz müsait olmadığından burada sadece Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanan tasarının bazı önemli maddeleri değerlendirilecektir. Büyük mağazaların kuruluş ve ticari faaliyetlerine ilişkin olarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanan yasa tasarısı; 400 m2nin üzerinde satış alanına sahip olan süpermarket, hipermarket, megamarket, grosmarket, tanzim ve indirimli satış mağazası veya tüketim maddeleri ve ihtiyaç maddelerinin toptan ve/veya perakende satışının yapıldığı iş yerleri ile alışveriş merkezlerini büyük mağaza olarak tanımlamaktadır. Görüldüğü üzere; bu yasa tasarısı 400 m2nin üzerindeki her türlü perakende formatı içermektedir. Yasa tasarısının 3. ve 4. maddeleri özetle; büyük mağazaların kuruluşu konusunda valilik veya valiliğin teklifi üzerine bakanlığı (Sanayi ve Ticaret Bakanlığı) yetkili kılınmaktadır. Bakanlık da bu yetkisini şehirlerin sosyo-ekonomik gelişmişlik seviyelerine göre valiliklere devredebilmektedir. Satış alanı 15.000 m2nin altında ve imar planlarında da bu amaçlar (büyük mağaza) için belirlenmiş alanlar var ise yetki doğrudan valiliklerde olmakta, eğer imar planlarında böyle bir alan ayrılmamışsa bu defa değerlendirme komisyonu tarafından hazırlanan rapora göre yine valilikçe kuruluş izni verilmekte. Satış alanı 15.000 m2nin üzerinde olan büyük mağazalar için ise; imar planlarında bu amaçla ayrılmış alanlar var ise valiliğin doğrudan teklifi üzerine; imar planlarında böyle bir alan ayrılmamışsa değerlendirme komisyonu tarafından hazırlanan rapor uyarınca ve valiliğin önerisi üzerine yine bakanlıkça izin verilir. Görüldüğü gibi bu tasarıda büyük mağazaların kuruluşuna ilişkin izinler konusundaki yetki valilik ve bakanlığa ait bulunmaktadır. Öncelikle belirtmek gerekir ki bu tür mağazaların kurulması birçok teknik çalışmayı gerektirir. Perakendecilerin yatırım kararlarını vermelerinde yer seçimi konusundaki analizler önemlidir. Bu analizler; 1. Ülke ve Bölge Analizi (Makro Analiz) : Bu analizde ülke ve bölge; demografik, ekonomik, kültürel, talep yapısı, rekabet ve altyapı açılarından değerlendirilir. 2. Ticari Alan Analizi (Mikro Analiz) : Ülke ve bölge seçimi yapıldıktan sonra da seçimi yapılan bu ülke ve bölge içerisinde ticari alan analizi yapılır. Bu analizde de demografik, ekonomik ve alt kültür özellikleri ile talep yapısına bakılır. 3. Konum Analizi: Burada da ticari alan içerisinde mağazanın konumunun neresi olması gerektiğine karar verilir. Diğer taraftan perakendeciler yeni açacakları mağazalar için satış tahmin tekniklerinden yararlanırlar. Bu tekniklerden en önemlileri ise; Analog Yöntemi, Regresyon Yöntemi, Mekânsal Etkileşim Yöntemi, Perakende Doyum Endeksi vb.dir. Bu satış tahminlerinin yapılmasında kullanılacak verilerin bir kısmı ikincil kaynaklardan sağlanmalıdır. Yeni açılacak bir mağaza için belli dairesel zonlarda oturanlarla ilgili demografik bilgilere gereksinim bulunmaktadır. (Örneğin; 500 metre, 1 km. 2 km. ve 5 km. vb. çapındaki dairesel alanlarda ne kadar nüfusun bulunduğuna ilişkin bilgiler) Ancak ülkemizde bu bilgilere ikincil kaynaklardan ulaşma olanağı henüz bulunmamaktadır. Yukarıda belirtildiği üzere yer seçimi ya da mağaza satış tahminleri belirli teknik çalışmaları gerektirmektedir. Bu teknik çalışmalar nerelerde ve kimler tarafından yapılabilecektir. Valilik bu çalışmaları yapabilecek bir örgütlenmeye sahip midir? Hipermarketler ve alışveriş merkezleri gibi milyonlarca dolarlık yatırımın yapılabilmesi çok önemli fizibilite ve teknik çalışmaları gerektirmektedir. Bu konularda yapılabilecek yanlış değerlendirmeler ülke kaynaklarının yok olmasına neden olabilecektir. Burada ticari alan kavramının nasıl değerlendirileceği konusunda endişeler bulunmaktadır. Mağazaların bir arada bulunmasının yaratacağı sinerji ile perakende doyum endeksi birlikte değerlendirilmelidir. Eczane ile perakende satış mağazaları birbirine karıştırılmamalıdır! Eczanelerde en azından ürünler türdeştir Yer seçimi ve yatırım konularındaki kararlar çok önemlidir. Yatırım yapılmadan önce çok iyi araştırma ve teknik değerlendirmelerin yapılması gerekir. Aksi durumlarda ülke kaynakları yok olacaktır. Bu nedenle; özellikle perakendeciler yer seçimi ve satış tahmini gibi teknik çalışma ve araştırmalara önem vermeli ve yatırımlarını buna göre yapmalıdırlar.
E-BÜLTENİMİZE KAYIT OLUN
Copyright © 2005-2015 PEBEV Perakende Bilgi Evi
designed by nette interactive