Şirketlere Franchising Dopingi

1985 yılında Mc Donald's ile Türkiye'de başlayan, hemen ertesi yıl yerli bir franchisor olan Sagra tarafından takip edilen modern franchising uygulamaları, bugün yerli ve yabancı birçok firma tarafından devam ettiriliyor

Eklenme Tarihi : 27 Kasım 2007 Salı
sirketlere-franchising-dopingi
Tanınmış bir ticari isim ve kurulu iş düzeninin kullanma hakkının satılması esasına dayanan franchising yöntemini kullanan işletmelerin başarı şansıyla birlikte bu yönteme duyulan ilgi de giderek artıyor. Franchising veren sektörlerin başında gıda ilk sırada gelirken, ofis malzemelerinden, danışmanlık şirketlerine, eğitim kurumlarından kuru temizlemeye kadar pek çok alanda franchise almak mümkün. Yapılan araştırmalardan elde edilen bilgilere göre, franchising sistemini kullanan şirketlerin yüzde 95 daha başarılı oldukları görülüyor. Ulusal Franchising Derneği (UFRAD) verilerine gore de, gıda sektöründe franchising ile iş yapan firmalar arasında Divan Pub, Edo Dondurma, Emin Pastanesi, Bind Chocolate, Cafe Melange, Ekmekiçi, Emin Pastanesi, Hacıoğlu, Karafırın, Motta ve Tadım Pizza gibi firmalar bulunuyor. Türkiyeye 1980li yıllarda ilk olarak fast food sektörü ile giren franchising sistemi, hazır giyimden otomotive, eğitim ve sağlığa kadar değişik sektörlerde yaygınlaşıyor. Türkiyede 200 marka ve 5 bine yakın işletme franchising sistemi içerisinde yer alıyor. Şimdilerde Türk markaları franchising modeli ile gıda, eğitim, tekstil ve beyaz eşya sektörlerinde dünya pazarlarına açılmak üzere girişimlerde bulunuyor. Franchising, sözleşmeye dayalı, direkt bütünleşmiş bir pazarlama sistemidir. Franchising sisteminde pazarlanan, ürün veya hizmetin yanı sıra, sistemin kendisidir. Bu işletme sistemi, know-how ve markanın imtiyaz hakkı sahibi, belirli süre, koşul ve sınırları kapsayan bir anlaşmayla, işin yönetim ve organizyonuna ilişkin sürekli disiplin ve destek sağlayarak bir bedel karşılığında, bağımsız yatırımcılara sisteminin ve markasının kullandırır. Franchise vermek için öncelikle ortada başarı ile çalışan bir işletme, denenmiş bir sistem ve tanınmış bir marka olmalıdır. Neden franchising kullanılmalı? Franchising yöntemini kullanan işletmelerin başarı şansıyla birlikte bu yönteme duyulan ilgi de giderek artıyor. İşletmelerin geniş kapsamlı yatırımları ve büyümeleri için sunulan şartları şöyle sıralayabiliriz; İstihdam kapasitesini artırır, şehirlere olan göçün ve dengesiz şehirleşmenin önüne geçer, geri kalmış bölgelere teşebbüs gücü gerektirir, kabiliyetlerin gelişmesi açısından eğitim merkezi olurlar, makro ekonomik dengesizliklere karşı denge unsurudurlar, marjinal siyasi ve sosyal akımlara karşı yumuşatıcı role sahiptirler. Zira onlar ülkenin çoğunluğunu oluştururlar, işinizi kurmanızı ve riskleri en aza indirgemenizi sağlarlar, tekbaşınalıktan kurtarıp bir sistemin halkası yaparlar, kendini ispat etme ve tanıtma çabalarından kurtarırlar, düşük giderlere etkin reklam sağlarlar, mal ve hizmet standartlarında sürekliliği sağlarlar, yenilenme ve geliştirmeden de faydalanma imkanı sağlarlar, piyasa kredilibilitesine sahip olma imkanı sağlarlar, düşük tek tip dizayn ve dekorasyon imkanı sağlarlar, hızlı ciro ve kar artışı sağlarlar, hızlı büyüme ve pazar payını arttırma imkanı sağlarlar, teknolojik transfeden faydalanma imkanı sağlarlar, iş ve hizmet anlayışının batılılaşmasını sağlar, markaya güven oluştururlar, tüketiciyi korurlar, dışa açılmayı sağlarlar, taklitçilikten korunmaya güven getirirler ve yer seçiminde faydalı olurlar. Franchise`da fayda ve risk Alana sağladığı faydaları ile firmalara cazip gelen franchising sistemi bir çok avantaj ile karşımıza çıkıyor. Bunlar; Kendi işini kurmak, sistemin parçası olmak, tanınmış marka, başangıç eğitimi, eleman temini ve denetim, mali ve hukuki destek, teknolojik gelişim, verimli ortak reklam, yönetim teknikleri, düşük ve gerçekçi yatırım, ucuz satın alma, müşteri bağlılığı ve itibar, kredi temini, hızlı karlılığa geçiş ve bölge korunma olarak belirtiliyor. Franchise almanın riskleri Hayatın her aşamasında olduğu gibi franchise alanında risklerle karşı karşıya gelmesi olası bir durum. Ama tüm bunlar kafanızda soru işaretleri yaratmasın. Franchise alan bir kişinin karşılaşabileceği riskler; Yüksek yatırım, yüksek işletme giderleri, güdümlü çalışma, katı kurallar, devir ve terk kısıtlama, yaratıcılığın yok olması, satınalma özgürlüğünü kaybetme ve anlaşmanın kötüye kullanılabilmesi ile sınırlıdır. Franchising vermenin faydaları Franchise sisteminde alan kişi kadar veren kişinin de kazanma ve faydalanma şansı var. Her iki tarafı da eşit şekilde etkileyen ve geliştiren bu sistemin veren kişi için faydaları; Yatırımın azalması, hızlı nakit girişi, sürekli gelir, hızlı yayılma, yerinden etkin yönetim, ulaşılamayacak pazardan kar, artan reklam gücü, artan marka tanınırlığı, artan satın alma gücü, iyi yerlerde bulunma, anlaşmalı işletmeler, etkin dağıtım, hızlı tahsilat, pazardan bilgi akışı ve denetleyebilme. Franchise verenin riskleri Her ne kadar firma ve şirketleri büyütmek, genişletmek ve ileriye taşıma amaçlı kullanılıyor olsa da franchise vermek de bazen riskli olabiliyor. İşi öğretme, kötü niyet, işletme kapatmada itibar kaybı fırsat kaybı, bölge tahsisi, artan genel giderler, markanın riski ve tahsilat riski bu riskler arasında yeralıyor. Bir franchise paketinin içermesi gerekenler Franchise almaya karar verdiğinizde size sunulan paketin içinde bazı `olmazsa olmazlar` yoksa istenilen sonuca varılamayabilir. Dikkat etmeniz gereken bilgiler; Franchisor ile ilgili tanımlayıcı bilgi, yönetici ve kilit adamların iş tecrübeleri, şirketin geçmiş sicili, franchise`in tanımı, gerekli başlangıç yatırımı, franchisor`a yapılacak diğer ödemeler, finansmanla ilgili bilgi, franchisee`nin iş yönetimindeki sınırlamalar, franchisee kişisel katılım derecesi, sözleşme`nin fesih ve yenilenmesine yönelik maddeler, mevcut franchisee`lerin sayısı ve başarı oranları, franchisor`in yer seçimi/geliştirmesi konusundaki hakları, franchise garanti edilen eğitim ve destek, pilot operasyonla ilgili finansal bilgi, franchisor`la ilgili finansal veriler, franchisor`in mali ve diğer profesyonel danışmanlarının listesi. Franchising sisteminin genel avantajları Genel anlamda franchising yaygın olarak tanınan bir ticari isim / marka altında kanıtlanmış bir sistem çatısında yatırım yapmak ve çalışmaktır. Genellikle, kendi işinin sahibi olmak isteyen genç evli çiftler, genç ve çalışma azmi olan emekliler, belirli bir birikimi olan ve bu birikimi değerlendirerek kendi işini yapmak isteyen orta kademe yöneticiler, zaman zaman da belirli bir birikime sahip olan ve daha fazla kazanmak isteyen iş adamları franchising sistemi ile çalışmak istiyor. Franchising ile, iyi organize edilmiş ve kanıtlanmış bir sistemin bir parçası olacaklardır. Bu nedenle belirli bir tecrübe ve bilgi birikimi gerektiren bu engeli bir anda ana firma tarafından verilen eğitimler ve denetlemeler sayesinde aşacaklardır. Mesela, bir hamburger zincirinin araştırma ve geliştirme aşaması 5 yıl sürmüş ise, bu beş yıllık bilgi birikimine ve tecrübeye 1 ay gibi kısa bir sürede ulaşabileceklerdir. Yatırım kararı verme süreci Bu tür bir yatırıma nasıl girecekleri konusunda kendi başlarına olamayacaklar, ana firmanın sürekli bir desteğini yanlarında bulacaklardır. Lisans anlaşması ile yatırım yapacakları ticari isim ve sistem pazarda oldukça iyi tanınmış ve ana firma bünyesinde çalışan uzman ekipler tarafından gerçekleştirilen yeni reklam faaliyetleri sayesinde etkinliği arttırılır. Sarf malzemelerinin temininde ana firmanın pazarlık gücünden faydalanırlar (ölçek ekonomisi). Her konuda ana firmanın desteği ile adım atacaklar ve günümüz rekabet koşulları içerisinde yalnız, küçük bir firma olmak yerine, güçlü ve büyük bir zincirin parçası olacaklardır. Aynı şekilde, franchising sisteminin ana firmalar için de belirli avantajları söz konusudur. Franchising sistemini benimseyen firmalar çoğunlukla, nihai tüketici (son ya da perakende) ile direkt ilişki içinde bulunan hizmet, ürün ya da dağıtım firmalarıdır. Franchising ile büyümek Ana firmaların franchise sistemini benimsemelerinde rol oynayan temel avantajları şöyle sıralayabiliriz: Bu firmalar büyümek ve pazarda daha büyük paylara ulaşmak isterler. Direkt olarak nihai tüketici ile karşı karşıya olduklarından, kendi bünyelerinde sistemlerini genişlettiklerinde, hizmet noktalarında ya da mağazalarında çalıştıracakları personeli denetlemeleri zorlaşır. Dolayısıyla hizmet kalitesini korumaları da zorlaşır. Özellikle mesafe ve ulaşım açısından uzak noktalarda bulunacak hizmet noktalarında yer alacak mağazaların işletmeleri, o işletmenin sahibi olan ve gelirini oradan elde eden franchiseeler tarafından çok daha iyi yapılır. Franchiseeler, mağazalarına ya da işletmelerine gelen tüketicilerin memnun olmaları ve o hizmet noktasından daha sonra da yararlanmaları için gereken tüm gayreti gösterirler. Çünkü o işletmeden ticari kazanç elde ederler. Memnun olan her müşteri, çevresindeki insanlara memnuniyetini anlatacaktır. Böylece hem yatırımcı hem de ana firma daha geniş bir müşteri grubuna ve daha fazla kazanca ulaşır. Kültürel farklar önem taşır Çeşitli bölgelerde yaşayan insanların alışveriş alışkanlıkları, kültürleri ve yaşam tarzları farklı olabileceğinden, bu bölgelerde yaşayan insanlara en doğru şekilde yaklaşmak ancak o bölgenin içinden gelen ve o bölgeyi iyi tanıyan yatırımcılarla mümkündür. Ticari hayatta kültürel farklar büyük önem taşır ve bu farkların sistemin başarısı için oluşturabileceği avantaj ve dez avantajlar en iyi bölgeden gelen yatırımcılar tarafından tespit edilir. Büyümek isteyen ana firmalar, yeni hizmet noktaları kurmak için gerekli olan büyük yatırım maliyetlerinden kurtulur ve belki kendi imkanları ile çok uzun zamanlar alabilecek büyüme hedeflerini, yatırımcılar sayesinde daha kısa sürelerde gerçekleştirir. Aynı zamanda, her yeni mağaza ile çalıştırmak zorunda olacakları yeni personeli kontrol etmeleri zorlaşır ve hizmet kalitesi düşer. Franchising sistemi ile her yatırımcı kendi mağazasında çalıştıracağı personeli kendisi bulup denetleyeceği için bu sakıncalar ortadan kalkar. Görüldüğü gibi, franchising tüm dünyada genel kabul görmüş etkin ve güvenli bir yatırım aracıdır. Franchising ve girişimcilik Türkiye Ulusal Girişim Konseyi`nin (UGİK) tespitlerine göre, Türkiye`de de, tüm dünyadaki örneklerinde olduğu gibi franchising ve girişimcilik birbirinden ayrılmayan iki kavram. Her gün yüzlerce başvurunun gerçekleştiği Türkiye Ulusal Girişim Konseyi, UFRAD (Ulusal Franchising Derneği), GYİAD (Genç Yönetici İş Adamları Derneği), TÜGİK (Türkiye İş Adamları Kurultayı), KOSGEB (Küçük ve Orta Ölçekli Sermayeyi Geliştirme Başkanlığı), AIESEC gibi sivil toplum örgütlerinin bir araya gelerek oluşturduğu bir konsey. Temel amacı, ülkemizdeki girişimcilik potansiyelinin ortaya çıkarılarak doğru olarak değerlendirilmesi ve yönlendirilmesi. Girişimcilerin önündeki engellerin kaldırılmasını hedefleyen ve girişimcilere ülkemiz şartlarına uygun alternatifleri işaret eden UGİK, konseye yapılan başvuruların pek çoğunun En az riskle nasıl para kazanırım sorusuna cevap arayan genç girişimcilerden oluştuğunu belirtiyor. Bu noktada karşımıza franchising sistemi çıkıyor. Belli bir sermayeye sahip girişimcinin en az riskle iş hayatına atılması ve kendi işini kurması tüm dünyada olduğu gibi Türkiye`de de franchising sistemiyle mümkün. Franchising işletmecisi olmak UFRAD, IFA, Boğaziçi Üniversitesi ve Deulcom International`ın iş, birliğiyle hazırlanan Franchising İşletmeciliği Eğitim Programı, Franchising sektöründe kariyer yapmak, kendi işini kurmak ve her şeyden önemlisi başarıyı hedefleyen genç girişimciler için bulunmaz fırsatlar sunuyor... 1980`li yıllarla birlikte dünyaya ayak uydurmaya başlayan, çehresi değişen ve hızla globalleşen Türkiye ekonomisi yepyeni bir sistem olan franchising ile tanıştı. Kendini tüketiciye ispat etmiş ve çok tanınan markaların isim hakkını alarak iş dünyasına adım atmak olarak tanımlanabilecek olan bu sistem, tekstilden fast food sektörüne uzanan geniş bir yelpazede yer alan binlerce girişimcinin hedeflerini başarıyla gerçekleştirmesini sağladı. Kısa zamanda tanınan ve sistem içinde ciddi bir yere sahip olan franchising sistemi kendi örgütlenmesini de yarattı.1991 yılında kurulan Ulusal Franchising Derneği UFRAD, ulusal ve ulusla-rarası platformda sektörde yer alan firmaların tanıtımlarının yanı sıra sistemin yaygınlaşması ve Türkiye gibi çok genç bir nüfusa sahip bir ülkede genç girişimcileri desteklernek amacıyla çeşitli eğitim programları ve seminerler düzenlerneye başladı. Daha sonra UFRAD, Boğaziçi Üniversitesi ve Uluslararası Franchising Derneği IFA ve Deulcom Internatianal`ın işbirliğiyle düzenlenmeye başlanan ve katılımcıları program sonunda franchising işletmecisi sertifikası sahibi yapan `Franchising İşletmeciliği Eğitim Programı` isteyen herkesin eğitim isteğine cevap veriyor. Franchising İşletme Programını başarıyla tamamlayan adaylara Türkiye Ulusal Franchising Derneği UFRAD ve Deulcom International Franchising İşletmeciliği diplomasının yanı sıra Boğaziçi Üniversitesi`nden İngilizce sertifikası ve Deulcom International Bilgisayar Tabanlı Ofis Otomasyonu sertifikası almaya hak kazanıyor. Bölge Franchise (Area Franchisee) Veren pazarın her noktasını aynı etkinlikte ulaşamadığı takdirde belli yükümlüklerini ve haklarını bölgesel olarak bölge franchise alana devreder. Bölge franchise alan kendisi islemler açabilir veya alt franchise alanlara açtirabilir. Bir anlamda master franchise alanda bir tür bölge franchise alandı. Yalnız orada Pazar bütün dünya, bölge bütün bir ülkedir. Alt franchise (Sub Franchisee) Bölge franchise alan tarafından, tek bir işletme için sistemi ve markayı kullanma hakkı verilen kişi veya kuruluştur. Franchise veren anlaşmada taraf veya lehtar olabilir. Franchise giriş bedeli (Royalty) Franchise alanı sisteme girmek için Franchise verene ödediği başlangıç bedelidir. Franchise kullanım bedeli (Franchise Fee) Alanın işletme süresince sistemi ve markayı kullanması karşılığında periyodik olarak franchise verene ödediği sabit veya hasılata göre belirlenen bedeldir. Master Franchise (Master Franchisee) Yurt dışında geliştirilmis bir sistemin bir ülkedeki haklarını alan kişi veya şirket master franchise alan olarak adlandırılır. Franchise veren (Franchisor, Franchiser) Sistemin ve markanın haklarına sahip olan ve franchise antlaşması ile bu hakları üçüncü yatırımcılara kullandıran kişi veya kuruluştur. Franchise verenin aynı sistemle çalışan kendi işletmesi veya işletmeleri olabillir de olmayabilir de. Franchise veren sistemin gereği olan tanıtım, araştırma, eğitim, denetim ve bu gibi destekleri de üstlenir. Franchise alan Sistemin ve markanın belli bir satış - hizmet noktası ve bölgesi için haklarını anlaşma ile alarak uygulayan bağımsız yatırımcıdır. Bölge Franchise Veren pazarın her noktasını aynı etkinlikte ulaşamadığı takdirde belli yükümlüklerini ve haklarını bölgesel olarak bölge franchise alana devreder. Bölge franchise alan kendisi islemler açabilir veya alt franchise alanlara açtirabilir. Bir anlamda master franchise alanda bir tür bölge franchise alandı. Yalnız orada Pazar bütün dünya, bölge bütün bir ülkedir. Alt franchise (Sub Franchisee) Bölge franchise alan tarafından, tek bir işletme için sistemi ve markayı kullanma hakkı verilen kişi veya kuruluştur. Franchise veren anlaşmada taraf veya lehtar olabilir. Franchise giriş bedeli (Royalty) Franchise alanı sisteme girmek için Franchise verene ödediği başlangıç bedelidir. Franchise kullanım bedeli (Franchise Fee) Alanın işletme süresince sistemi ve markayı kullanması karşılığında periyodik olarak franchise verene ödediği sabit veya hasılata göre belirlenen bedeldir. Master Franchise (Master Franchisee) Yurt dışında geliştirilmis bir sistemin bir ülkedeki haklarını alan kişi veya şirket master franchise alan olarak adlandırılır. Franchise veren (Franchisor, Franchiser) Sistemin ve markanın haklarına sahip olan ve franchise antlaşması ile bu hakları üçüncü yatırımcılara kullandıran kişi veya kuruluştur. Franchise verenin aynı sistemle çalışan kendi işletmesi veya işletmeleri olabillir de olmayabilir de. Franchise veren sistemin gereği olan tanıtım, araştırma, eğitim, denetim ve bu gibi destekleri de üstlenir. Franchise alan Sistemin ve markanın belli bir satış - hizmet noktası ve bölgesi için haklarını anlaşma ile alarak uygulayan bağımsız yatırımcıdır. Türkiyede franchising uygulamaları Türkiye`de franchising sistemi, 1960`lı yıllarda şehirlerarası yolcu taşımacılığının gelişimi ile önem kazandı. Buna bağlı olarak benzin istasyonlarının oluşumu, otobüs firmaları, bu firmalara ait bilet satışı belirli şartlarla ve sınırlamalarla diğer şehirlerdeki bağımsız ofislere verildi. 1985 yılında Mc Donald`s ile Türkiye`de başlayan modern franchising uygulamaları, bugün yüze yakın yerli ve yabancı franchisor firma tarafından devam ettiriliyor. İlk franchising uygulaması Alphagraphics`in Türkiye`ye gelmesi ile elektronik matbacılık sektöründe gerçekleşti. Bunu, cilt bakım ürünleri ve giyim sektöründeki gelişmeler izledi. Bugün Türkiye`de, fast food, temizlik, araç kiralama, çikolata, ofis-kırtasiye ürünleri, emlak kiralama, basımevi, iletişim, müzik market, kargo, yapı market, kozmetik, otomotiv gibi çok çeşitli sektörlerde franchising uygulamaları bulunuyor. Franchising sisteminin Türkiye açısından önemi Özellikle Türkiye gibi ülkeler açısından franchising sisteminin önemini ve sağlayacağı avantajları hatırlamak çok yararlı olacaktır. Günümüzde, özellikle uluslararası geçerliliği olan bir marka yaratmak, inanılmaz ölçüde pahalı ve uzun soluklu çabalar gerekiyor. Türkiye`de ise, marka ve marka yaratma bilincinin eksikliği özellikle uluslararası ekonomik ilişkilerde hissediliyor. Bugün Türkiye`nin gerçek anlamda tek uluslararası markasının Galatasaray olduğunu söylemek belki de abartılı olmayacaktır. Başarısını kanıtlamış uluslararası markaların ticari başarılarına ve potansiyellerine ortak olmak, bu markaların ardındaki işletme bilgisi ve deneyiminden yararlanmak için franchising sistemini kullanmak, Türkiye gibi ekonomik büyümesini hızlı, düşük maliyetli ve az riskli olarak gerçekleştirmek zorunda olan ülkeler açısından, ekonomik stratejinin önemli bir unsuru olabilir. Bu tespit, sadece uluslararası ilişkiler açısından değil, ekonominin iç işleyişi açısından da geçerli. Türkiye`deki marka bilinci ve marka çeşitliliğinin, ekonominin belli bir kesimi dışında geliştiğini söylemek zor. Bir kaç büyük şehir ve ekonomik açıdan gelişmiş bölgeler dışında Türkiye`de, bilinen markaların etkinliğini ve işletme kalitesini görmek bugün bile her zaman mümkün değil. Bu durumda franchising, yurt içinde, bölgeler arasındaki gelişmişlik farklarının giderilmesi ve ekonominin nisbeten gelişmiş ve modern dünyayla entegre olmuş kesimlerinden yönetim bilgisi ve deneyimi aktarılması için de etkin bir yöntem. Sık sorulan sorular Bir franchise satın almak için ilk olarak ne yapmam gerekir? Eğer bir franchise satın almak istiyorsanız öncelikle franchise veren firmalara ulaşmalısınız. Ön araştırmayı bu konuda çok sayıda bilgi içeren internetten de yapabilirsiniz. Franchise satışları nereden gelmektedir? Çoğu franchise satışları ürün ve marka zincirleri satışları vasıtası ile olmaktadır. Ancak bu satışlardaki rakamlar gerilemekte ve işletme franchise satışları ise artmakta ve hızla yaygınlaşmaktadır. Bugün işletme franchisingi, tüm diğer franchising türlerinin önüne geçmiş ve tamamıyla tercih edilir olmuştur. İşletme franchisingi nedir? İşletme franchisingi yeni bir türdür.İşletme franchisinginde gelişmiş bir üretim, işletme ve pazarlama sistemine sahip olan herhangi bir tacir (franchise veren), bir başkasına (franchise alan), bu sistemin tümünden ve böylelikle de sisteme dahil sınai unsurlardan yaralanma olanağı sunmaktadır. Bu olanaktan yararlanan kişi (franchise alan) ise, söz konusu sistem dahilinde üretilen veya satılan mal ve hizmetlerin dağıtımını, bağımsız bir tacir sıfatıyla (fakat hem kullandığı sistemin içerdiği ve franchise veren tarafından belirlenen ilkelere uyarak, hem de franchise verenin denetimlerine katlanarak) yapmakta ve bunun yanısıra bir de ücret ödemektedir. İşletme franchisingi günümüzde yeni bir tür olmasına rağmen talep görmektedir. İşletme Franchising`i en çok hangi sektörlerde rağbet görmektedir? Daha çok hizmet ağırlıklı bir ekonomi ve daha çok kadının çalışma hayatında yer alması ile birlikte franchisingde yükselen ve gelişen sektörlerin de dağılımı ve çeşidi farklılaşacaktır. Şu anda görünen o ki çok yakın bir gelecekte Türkiye`de ev ve ofis hizmetleri, bankacılık sektörünün yan hizmetleri, postalama, reklam hizmetleri, paketleme ve taşımacılık, insan kaynakları ve personel seçimi, otomotiv tamir ve bakım hizmetleri, yardım servisleri; özellikle yaşlılara ve özürlülere yönelik hizmetler, sağlık hizmetleri, iletişim ve bilgisayar hizmetleri, tekstil sektörleri Türkiye`nin de içinde bulunduğu sosyal gelişime paralel yükseliş gösterecektir. Bir franchise zincirinin başlangıcı nasıl olur? Örneğin hayalinizde bağımsız bir kişi tarafından belirli planlar doğrultusunda işletilen bir dükkan getirin. Eğer bu dükkan bir süre sonra iyi kazanmaya başlarsa farklı yerlerde yeni işletmeler açmak ve bu işletmelere yeni personeller almak isteyecektir. Bu noktada işletme sahibi hala mağaza zincirini genişletmek ancak açılacak mağazaların sahibi olmak ve yönetmek istemiyorsa bu durumda söz konusu işletme sahibi (franchisor) ticari ismini ve tescilli ticari markasını veya işletme sistemini bağımsız bir ikinci kişiye (franchisee) kullandırmak isteyecektir. Bu yararlandırma karşılığında ise belirlenen bir ücret talep edecektir. İşte bir franchising zinciri böyle başlar. Özellikle ne çeşit işler kendilerini franchisinge bırakabilirler? Aslına bakarsanız hepsi! Bugün Türkiye`de başarılı olması gayet doğal olan gıda sektörü dışında da muazzam gelişmeler göstermiş ve markaları franchising ile anılmaya başlanmış değişik sektörlerden başarılı firmalar vardır. Bunların çoğu da Türk sistemleridir. Bu konuda İnşaat sektöründe dış cephe yalıtımından kargo taşımacılığına; emlak hizmetlerinden tekstile, Pazarlama hizmetlerine kadar birçok örnek verilebilir. Bunların dışında ana lisansörü olarak yabancı sistemler ile çalışan ve gıda dışı sektörler olan iletişim ve bilgisayar hizmetleri, matbaa hizmetleri, eğitim sektörlerinde başarılı örnekler muazzam oranlarda artmaktadır. Franchise almak istiyorum. Bunun için ne tür bir yatırım yapmam gereklidir? Yatırım bedelleri gireceğiniz sektöre bağlı olarak çeşitlilik göstermektedir. Bu çeşitlilik hem sektörlere göre hem de firmalara göre farklılıklar gösterebilmektedir. Ayrıca işin mahiyeti bu yatırım bedelinin değişmesine en büyük etkendir. Çok iyi bir franchisee olabilir miyim? Bu sizin içine gireceğiniz sistemin koşullarına bağlıdır. Çünkü franchisee ne kadar bağımsız olursa olsun sonuçta sistemin bir parçasıdır. Aslında kendinize asıl sormanız gereken sorular: - Ben sisteme uyum gösterebilir miyim? - Yeterli eğitime sahipmiyim? - Bunun için yeterli fiziksel enerjim var mı? - Ve en önemlisi yeterli sermayem var mı? Bu soruların dışında, bir de işin, başından gözükmeyen yanları vardır. Bunun için kendinize şu soruları sorun. Hangi işi severek yapabilirim? Çok çalışıp mali risk alabilirmiyim? Ailem, arkadaşlarım ve yakın çevrem bu işi başarabileceğime inanıyorlar mı? Nasıl biriyim? Örgüt içinde çalışmayıı seviyormuyum? yoksa tamamıyla özgür olmayı ve kimsenin işime karışmasını istemiyormuyum? Eğer pasif bir yatırımcı rolünü oynarsam firma bunu kabul eder mi? Kişisel olarak firmanın kamuoyundaki imajını, ürünlerini ve hizmetlerini beğeniyormuyum? Bu sorulara verilecek dürüst cevaplar sizin ilk sorunuzu cevaplamanıza yardımcı olacaktır. Franchising işletmelerinin başarı oranı nasıldır? Franchising sistemi başarılı olmak için yıllarca denenmiş ve hatalar yoluyla incelenmiş ve sistem sahibi tarafından sonunda büyük ölçüde risklerden ve sorunlardan arındırılmıştır. Yapılan incelemeler başarısızlıkların büyük ölçüde yönetim ve organizasyon hatalarından kaynaklandığını götermektedir. Bu sistemde franchise veren (franchisor) bağımsız işletmeciye sorunların üstesinden gelmesi için sürekli yardımını ve desteğini sürdürmelidir. Sizin çalışma kapasiteniz ve franchisor`ın tecrübesi çok güçlü çalışma ortaklığı meydana getirmektedir. Para kaybetmeyeceğimden emin olabilirim miyim? Ne yazık ki hayır. Ancak size şu kadarını söyleyebilirim ki hiç kimse para kaybetmeyeceğinden emin olamaz. Her ne kadar kendinden emin işadamları, başarılı sistemler sahipleri kazançlarından tatmin olsalar da heryerde kayıplar olmaktadır. Bir franchisor tarafından kazanç ve başarılı olma yollarını gösteren, açıklayan her türlü araştırma, teknik analiz ve diğer firma bilgileri sizin riskinizi azaltır. Ancak unutmamanız gereken en önemli konu sizin kazançlarınız ve başarı oranınız sizin çalışma kapasitenizle doğru orantılıdır. Bu bir hakikattır. Yani başarılı olup olmamak nihayetinde sizin elinizdedir. Her kim yüzde 100 başarılı olacağınızı iddia ediyorsa bu inandırıcı değildir. Bir franchisee sahibi olmanın sakıncaları var mıdır? Eğer her türlü kararı tek başınıza almayı seviyor ve işinizle ilgili tüm detayları bağımsız bir şekilde belirleme ve de yönetme alışkanlığına sahipseniz, franchising sistemi sizin için doğru bir seçim olmayabilir. Bir franchisee olarak franchisor`a karşı her zaman denetime ve işbirliğine açık ve de hazır olmalısınız. Her başarılı işletme bir dizi plan ve yoğun çalışma temposunu içerir. Kendinizi bu tür bir işletme yönetimine hazırlamalı ve sonrasında karar vermelisiniz. Aksi takdirde franchising sistemi itibariyle sizin açınızdan sakıncalar doğurabilir. Türkiye`den örnekler Türkiyeye 1980li yıllarda ilk olarak fast food sektörü ile giren franchising sistemi, otomotivden eğitime ve sağlığa kadar değişik sektörlerde yaygınlaşıyor. Ulusal Franchising Derneği (UFRAD) Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Aydın, sözcük anlamı imtiyaz olan franchisingin 2000li yıllarda atağa geçtiğini ve şu anda Türk ekonomisinde ciddi şekilde kendisini hissettirmeye başladığını söyledi. Türkiyede 200 civarında markanın franchising verdiğini ifade eden Aydın, franchising sistemi içinde yer alan kurum sayısının 5 bine ulaştığını, sadece eğitim sektöründe binin üzerinde kurumun franchising sistemi içerisinde yer aldığını kaydetti. Türk markalarının yurtdışı pazarlarda yer edinmesinde franchising sisteminin büyük rol oynayacağına işaret eden Aydın, Türk markalarının franchising modeli ile eğitim, gıda, tekstil ve beyaz eşya sektörlerinde dünya pazarlarına açılmak üzere olduklarını belirtti. Mc Donald`s McDonald`s zincirinin yüksek kaliteli bir iş organizasyonu olarak tanınması ve en iyi lisans imkanlarından birisi olmasının temel nedeni, başarısının büyük oranda işletmecilerinin üstün niteliklerine dayanmasıdır. Tabii, bu başarıyı pekiştiren diğer unsur, hemen hemen hiçbir işletmenin sağlayamadığı yüksek kalitede verilen McDonald`s eğitim ve destek programlarıdır. Diğer üstün özellikler dışında işletmecilerimizden beklediğimiz temel özellikler şunlardır: - Girişimci bir ruh ve başarma tutkusu. - Özellikle insan yönetimi ve finansal yönetimde geniş tecrübeler. - Tüm zaman ve gücünü restoran yönetimi için harcama isteği ve imkanı. - Hareketlilik. - Katılıma bağlı olarak 8 ay veya daha uzun sürebilen eğitim programına katılabilmek. - McDonald`s işletmeciliğinin gerektirdiği yatırımları karşılayabilecek finansal imkanlara şahsen sahip olmak. - Yatırım maliyeti restoranın tipine ve büyüklüğüne bağlı olmakla birlikte 400.000 - 500.000 USD arasındadır. Mado MADO, 1991 yılında, gelenekle gelecek arasında kurduğu köprüyü güçlendirmek ve Türk dondurma tüketicisine nezih ortamlarda dondurma yeme keyfini yaşatmak amacıyla yeni bir atılıma yönelmiştir. Dondurmanın tadına varın! anlayışıyla ülke çapında Dondurma Cafe`ler zinciri oluşturma kararı İstanbul Caddebostan MADO Cafe`nin açılmasıyla uygulanmaya başlanmıştır. Dondurma yemeyi Türk tüketicisi için bir keyif haline getiren MADO Cafe`ler, yeni alışkanlıkların yaratılmasında da öncü olmuştur. Türk mutfağının geleneksel tatlıları ve su böreği, benzersiz çeşitlilikteki Mado dondurmasıyla birarada sunularak, dondurma yeme keyfi, salebiyle, kıvrımı, sarması, dolamasıyla tüketici için gerçek bir lezzet şöleni haline getirilmiştir. Tüketicinin yoğun ilgisine konu olan MADO Cafeler atılımı bugün çok ileri bir noktaya varmış bulunuyor; ilk altı yılda 20`ye ulaşan şube sayısı, son üç yılda çok büyük bir sıçrama kaydetmiş ve 2005 yılsonu itibarıyla ülke ölçeğinde 140`ı aşmıştır. Ekip çalışmasını seven, kendini devamlı yenileyebilen, kendine güvenen, işiin başında duran ve müşterilerini tatmin edecek hizmeti vermek için her türlü fedakarlığa katlanacak işletmecilerle (franchisee) çalışan MADO, Franchising Sistemini uygulayan yerli firmalar içinde ön safhalarda yer almaktadır. Burger King Türkiye`de 1995 yılında TAB GIDA bünyesinde faaliyete geçen Burger King, 2001 yılında Sub Franchise vermeye başlamıştır. TAB GIDA, Mayıs 2005 tarihinde 113`e yükselen restoran sayısıyla pazar lideri konumundadır. Bu 113 Burger King restoranının 16`sı Sub Franchise restoranıdır ve Sub Franchise sistemi ülke genelinde hızla gelişmeyi sürdürmektedir. Burger King belli bir öncelik sırasına uygun olarak geliştirdiği restoranların işletmeciliği ile ilgili genelde yapılmış olan kira sözleşmesi doğrultusunda 10 ila 20 yıl için lisans ( franchise ) vermektedir. Verilen lisans sayesinde kişi sahip olduğu restoranda ve Burger King markası altında ticari faaliyet göstermeye hak kazanmaktadır. Restoranın yer seçimi Burger King tarafından yapılmaktadır. Şayet kişi kendine ait bir emlakta restoran sahibi olmak istiyor ise yerin uygunluğu Burger King tarafından değerlendirilmektedir. Uygun olan emlak Burger King tarafından kiralanır ve mimari projeleri Burger King tarafından hazırlanır. Tüm inşaat , dekorasyon, tesisat ve ekipman işleri Burger King standartlarına uygun olarak Burger King nezaretinde gerçekleştirilir. Seçilen işletmeci adayı Burger King tarafından verilen 6 ay süren eğitim programına katılarak işletmeci olabilmeye hak kazanır. Restoran sahibi kendisi işletmeci olabildiği gibi restoranın işletmeciliğini tayin edeceği bir işletmeci ile yürütebilir. Restorana yapılacak yatırım kaba ve ince inşaat, su, pis su, mekanik ve elektrik tesisatları, oturma grupları ve dekorasyon, soğuk odalar, çocuk oyun alanları, mutfak ekipmanları, kasa ve bilgisayar sistemleri ve Burger King`e ödenen başlangıç lisans ücretinden oluşmakta ve restoranın tipi ve büyüklüğüne göre 500 bin dolardan başlamaktadır. İşyeri mekânı olarak yaya ve taşıt trafiğinin yoğun olduğu, fast food işletmeciliğine uygun ana arterler, alışveriş merkezleri, süpermarketler, sinema, dershane ve okulların yoğun olduğu bölgeler vb. gibi. İşyeri giriş katı olmalı, mutfak ve depolar için en az 140 metrekare alan ayrılabilmesi ve ön cephe genişliğinin en az 6 m olması, birden fazla kat varsa katlar arasında minimum 2.92 m yükseklik olmalıdır. Burger King; restoranın hazır hale getirip açılmasından itibaren, lisans süresi boyunca yoğun olarak operasyon, personel eğitimi, insan kaynakları, mali işler, reklam ve pazarlama, satın alma ve kalite kontrol hizmetleri, ürün araştırma geliştirme hizmetleri,lojistik ve teknik destek vermektedir. İkbal Konusunda uzman ve yetişkin kadrosu ile İkbalin franchise ekibi şu hizmetleri vermektedir: İkbal restoranı açmak isteyen yatırımcıların, açmayı düşündükleri yer ile ilgili olarak araştırmalar yapılmakta olup, çıkan sonuçlar çerçevesinde açılış kararı alınmaktadır. Yatırım kararı verildikten sonra mimari proje, ekibimiz tarafından hazırlanmakta olup, onaylanan projenin her safhasında kontrol ve denetim hizmeti verilmekte ve koordinasyon sağlanmaktadır. Eğitim ekibimiz tarafından yatırımcı dahil olmak üzere tüm personel, ürünlerin hazırlanması, sunumu, hijyen standartları ve uygulamaları konularında teorik ve uygulamalı olarak eğitim programlarına alınmaktadırlar. Restoranların ihtiyacı olan her türlü ürün, İkbal kalitesiyle ve hijyenik koşullarda restoranlarımıza ulaştırılmaktadır. Restoranlarımız uzman kadrolarımız tarafından belirli sürelerde ziyaret edilmekte olup, işletmenin karlılığını artıracak her türlü faaliyet yapılmaktadır. İkbal franchising sistemini kendi işletmesinde uygulayabilecek deneyime sahip, yenilikçi ve gelişmeye açık bir girişimci olmak öncelik verdiğimiz kriterlerdendir. Kuşkusuz, bir diğer ön koşul da gerekli yatırımları yapabilecek güce ve işletme sermayesine sahip olmaktır. Geleneksel Anadolu lezzetini dünyayla tanıştırarak geleceğe taşımak. Lider Türk restoran zinciri olarak bir dünya markası haline gelmek. Dominos Pizza Evlere servis konsepti üzerine kurulan Dominos Pizza Genel Müdürü Aslan Saranga, 1996 yılında Türkiyede faaliyete başlayan Dominos Pizzanın şu anda 41 şubeye ulaştığını ve bunlardan 28inin franchising şeklinde olduğunu belirterek, Şu anda 6 franchisingimiz, daha önce merkez ofisimizde çalışan insanlardan oluşuyor. Bakırköyde motorcu olarak başlayan bir arkadaşımız Yeşilyurtta bir şube açtı ve satışlarını yüzde 400 artırdı. Şimdi Avcılarda şube açmaya hazırlanıyor diye konuştu. Saranga, yoğunluk franchise olmak üzere sene sonuna kadar 50, 2 yıl içinde ise 100 şubeye ulaşmayı hedeflediklerini kaydetti. Satışları geçen yıla göre yüzde 100 artırarak sene sonunda 20 milyon dolarlık satış hedeflediklerini kaydeden Saranga, Türkiyedeki Dominos Pizzanın ABDnin ilgisini çektiğini, dünyada en hızlı büyüyen pazarlar arasında 5. sırada yer aldığını söyledi. DiaSa İndirim marketleri zinciri DiaSA Genel Müdürü Ömer Egesel de, DiaSAnın franchising vermeye 2004 Mart ayında deneme amaçlı olarak başladığını, ilk açılan 6 mağazanın başarısı gözlendikten sonra franchising modelinin Dianın 2005 yılı bütçesine dahil edildiğini kaydetti. DiaSAnın 2005 Temmuz ayı itibariyle 300 adet mağazası bulunduğunu, bunların henüz 25 kadarının franchising mağazası olduğunu belirten Egesel, Yıl sonu mağaza sayısı hedefimiz 330. 2005 yılında, 330 mağaza hedefimizi de aşacağımızı bugünden söyleyebiliriz dedi. Egesel, 25 franchise sonuçları çok iyi olduğundan 2006da franchiseların sayısını yoğun olarak artıracaklarını, şu anda potansiyel franchise olarak başvuran inanılmaz sayıda girişimci bulunduğunu kaydetti. YKM YKM Bayiler ve Projeler Koordinatörü Süreyya Bozar da, YKMnin bayilik formatında ilk mağazasını 1951 yılında hayata geçirdiğini belirterek, YKMde bugün işleyen sistem perakende bayilik sistemidir. Çok az farklılıkları ile birlikte franchising sisteminin hemen hemen tüm koşul ve uygulamalarını içermektedir. 2005 yılı itibariyle eksik proseslerin de tamamlanması ile birlikte franchising sistemini uygulamaya koyacağız dedi. Claire`s Firma 2006 `da İstanbul`da 3 mağaza daha açacak. Ancak şirketin öncelikli hedefi Anadolu`daki gelişmiş illerde büyümek. Firmanın bugün İstanbul harici sadece Bursa`da mağazası bulunuyor. Firmanın hedefindeki iller ise Ankara, İzmir, Adana, Amerikalı Claire`s 8 bin YTL franchise bedeli talep ediyor. So Chic Sezgin Mücevherat Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Sezgin, 5 kıtada 60a yakın ülkeye ihracat yaptıklarını söylüyor. Amaçlarının, iş ortaklarının sayısını arttırarak büyümek olduğunu söyleyen Sezgin, İlk yurtdışı mağazamızı Moskovada açtık `So Chic` markası hem yurtiçinde hem de yurtdışında hızla büyüdü. Önümüzdeki yıllarda Avrupa ülkelerinde de mağaza açma hedefimiz var diyor. Genel Koordinatör Sibel Sevcan ise takı ve aksesuarın dünyada da yükselen bir değer olduğuna dikkat çekiyor. Bir çok dünya markasının Türkiye`yi tercih ettiğini söyleyen Sevcan`a göre aksesuara olan bu dönüşün bir çok sebebi var. Bunlardan birincisi, altının kadınlar için artık bir gelecek garantisi olmaktan yavaş yavaş uzaklaşmasında yatıyor. Sevcan, Kadınların büyük bir bölümünün yıllarca gümüş takılar yerine altını seçmesinin en önemli nedenleri arasında, kullandıkları takıları ileride eşlerinden ayrıldıklarında paraya dönüşecek bir unsur olarak görmesinde yatıyordu. Kadınların ekonomik refahı yükseldikçe bu tablo da değişti diyor. Sevcan`a göre takı aksesuar mağazalarının hızla yayılmasının bir başka sebebi ise girişimcilere sunduğu fırsatlar. Yapılan yatırımın kısa sürede geri döndüğünü söyleyen Sevcan, Girişimciler doğru yere ve doğru markaları arkasına alarak yatırım yaptıklarında 6 ay gibi kısa sürede maliyetlerini rahatlıkla çıkarabilirler diyor. Firmada hedef 2006 sonuna kadar Türkiye genelinde 30 mağaza kurmak. 11 dünya markasının Türkiye ve balkanlardaki tek distribütörü olan Sezgin Mücevherat, 2006`da 30 mağaza açacak. Firma franchise bedeli talep etmiyor. Florya Fly inn, Suadiye Bağdat Caddesi ve Metro City gibi alışveriş merkezlerinde olmak üzere bugün 6 tane So Chıc mağazası bulunuyor. Silver D`sing Hediyelik gümüş takı ve aksesuar üretimi yapan Silver D`sing mağazası küçük ama her yerde mağazacılık anlayışı taşıyor. Alışveriş merkezleri, benzin istasyonları süpermarketler ve daha bir çok yerde Silver D`sing mağazası açmak mümkün. Firma bu yıl 150 franchise verecek. Franchise bedeli talep etmeyen firma, turizmin canlı olduğu bölgeleri tercih ediyor. Mağaza standartları ise 20 ile 80 metrekare arasında değişiyor. Yargıcı Accessories Emir Yargıcı tarafından kurulan `Yargıcı Accessories` 7 mağaza ile faaliyet gösteriyor. Bu yıl 15 adet franchise verecek firmanın kendine ait tasarımları öne çıkıyor. Öncelikli olarak İstanbul`da büyümeyi planlayan firma mağaza tasarımına büyük önem veriyor Bir Yargıcı Accessories` mağazası sahibi olabilmenin metrekare fiyatı bin doları geçiyor. D`kaprol Kaprol Desıng, Deniz Kaprol tarafından kurulan şirket, `D`kaprol markası ile ürünler hazırlıyor. Kaprol Desing 2006 yılından itibaren franchise vermeye başlayacak. D`kaprol`un takı haricinde çanta, kemer, şal gibi ürünleri de var. Euromoda Marka gelir seviyesi yüksek semtlerde açılacak mağazalara franchise veriyor. Toplam 18 mağazası bulunan marka en az 60 en fazla 100 metrekare yer talep ediyor. Ortalama yatırım maliyeti ise 100 bin dolar. Prenses Bijuteri Türkiye`de 32 mağazası bulanan Prenses Bijuteri, sektörün en eski firmalarından, Anadolu`da büyümeyi planlayan şirket, bir Prenses Bijuteri mağazası için ortalama 100 bin YTL sermaye talep ediyor.
E-BÜLTENİMİZE KAYIT OLUN
Copyright © 2005-2015 PEBEV Perakende Bilgi Evi
designed by nette interactive