Gelişen Bir Pazar: Rusya Perakende Sektörü

Rusya Perakende Pazarı Gelişmeye Devam Ediyor. Türk perakendecisinin Rusyada yatırım yapması için ise lojistik ve nakliye sorunlarının çözülmesi gerekiyor

Eklenme Tarihi : 26 Kasım 2007 Pazartesi
gelisen-bir-pazar-rusya-perakende-sektoru
Rusya Federasyonundaki perakende sektörü ile ilgili T.C. Moskova Büyükelçiliği tarafından yayınlanan rapora göre, perakende sektörünün Rusya GSMHsı içindeki payı yüzde 23. Rusyada modern perakende ivme kazanıyor, ancak daha çok gelişmeye ihtiyacı var. Türk perakendecisinin Rusyada yatırım yapması için ise lojistik ve nakliye sorunlarının çözülmesi gerekiyor. 1990lı yıllarda hızlı ve etkileyici siyasi ve ekonomik değişiklikler yaşayan ve liberal ekonomik politikalara geçiş yapan Rusya Federasyonu, 2000 yılında başlatılan ekonomik ve sosyal reform programı ile birlikte yüksek oranlı ekonomik büyüme oranlarını yakaladı. 143 milyonluk nüfusu ile Batılı çokuluslu şirketlerin ilgi odağı olan Rusya, yapılan bazı araştırmalara göre şu anda dünyanın 12inci büyük perakende pazarı konumunda. Rusya Federasyonu Federal İstatistik Servisi, Rusya perakende pazarının 2005 yılının ilk yedi ayında 11.4 büyüyerek 3 bin 705 trilyon rubleye (131.4 milyar dolar) ulaştığını açıkladı. Rusyada haziran ayında alışveriş merkezlerinde faaliyette bulunan ticari işletmeler ve bireysel girişimcilerin (pazar yerleri dışındaki perakende merkezler) toplam perakende hacmindeki payı yüzde 78.9 olarak gerçekleşirken, bu oran 2004 yılı haziran ayında yüzde 77.9 oldu. T.C. Moskova Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği tarafından açıklanan raporda yer alan bilgilere göre Rusya perakende pazarı 2000 yılından bu yana yıllık ortalama yüzde 11 oranında büyüdü. Ayrıca pazarda hiper/süpermarket, departman store ve diğer bireysel girişimciler tarafından oluşturulan yapılanmanın payı her yıl artıyor (2004 yılında yüzde 78), semt pazarı ve benzeri yerlerin payı (2004 yılında yüzde 22) ise azalıyor. En önemli sorun verimli arz zinciri ACNielsen tarafından Rus tüketicisinin alışkanlıkları ve Rusyadaki perakende trendlerini araştırmak üzere Moskova ve St. Peterburg şehirlerinde 2004 Kasım-Aralık aylarında yapılan Shopper Trends adlı araştırma önemli tespitlerde bulunuyor. Araştırma, Rusyada modern perakendenin ivme kazanmakta olduğunu, ancak diğer gelişmiş pazarlar ile karşılaştırıldığında başarı kazanabilmesi için daha çok gelişmeye ihtiyacı olduğuna işaret ediyor. ACNielsenin araştırma öncesi çokuluslu ve yerel perakendeciler ile yaptığı anketlere göre Rusya perakende sektörünün karşılaştığı en önemli sorunların başında verimli arz zinciri (efficient supply chain), stok ve kategori yönetimi, pazara private label ürünlerin tanıtılması ve müşteri bağlılığının desteklenmesi konuları geliyor. Rus üretici ve perakendecilerin özellikle, farklı markaların satışları yerine ürün kategorilerinin satışını öngören kategori yönetimi gibi gelişmiş piyasa araçlarının daha çok farkına varmaya başladıkları tespit edildi. Araştırma, ayrıca, Rusyada perakende sektörünün son iki yılda patlama göstermesinin yanında, modern ticaret merkezlerinin sayısındaki artışın pek çok Orta Avrupa ve Uzak Doğu (Çin) ülkesinden önemli oranda fazla olduğunu ortaya koyuyor. 2004 yılında modern perakende merkezlerinin artış oranı yüzde 76.5 iken, bu oran Orta Avrupada yüzde 20yi geçmedi. Bununla birlikte, Rusyada 2000 yılında 800 civarındaki söz konusu merkezlerin sayısı 2004 yılında 4 bine ulaşırken bu rakam ülkenin büyüklüğüne oranla küçük kalıyor. Private labele talep artıyor Araştırmaya göre, her geçen gün daha fazla seçenekle karşılaşan Rus tüketicisi giderek daha fazla bilgiye sahip oluyor. Moskova ve St. Petersburg gibi büyük şehirlerde bu bilincin daha çok yerleştiği ve tüketicilerin yarısından fazlasının özellikle modern perakende merkezlerini tercih ettiği görülüyor. Araştırma, tüketicilerin marka olarak perakendecinin adının yer aldığı private label ürünleri tanıma oranının da giderek arttığını ortaya koyuyor. Araştırmaya katılanların yüzde 55inin bu tür ürünleri bildikleri ve bunların da yüzde 30unun son bir ay içinde private label ürün satın aldıkları görülüyor. Pazara giriş için lojistik sorunları çözülmeli Raporda yer alan bilgilerin ışığında şunlar söylenebilir: Son yıllarda çokuluslu ve yerel sermayenin ilgisini çekmekte göstermiş olduğu başarıya rağmen ülkenin yüzölçümü ve nüfusuna oranla yeterince gelişmemiş olduğu görülen Rusya perakende sektörünün, eğitim seviyesi yüksek ve giderek daha da bilinçlenen Rus tüketicisinin taleplerine henüz cevap veremediği, bu nedenle de pek çok fırsatı barındırdığı düşünülüyor. Bu çerçevede, pazara yakınlık gibi önemli avantajlara sahip Türk markalarının gıda, dayanıksız tüketim maddeleri, tekstil ve züccaciye ürün gruplarında pazara girişini kolaylaştırmak için sektörün lojistik/nakliye sorularının giderilmesi gerektiği düşünülüyor. Ayrıca, firmaların yerel üretim imkanlarının araştırılmasında destek sağlanmalı. Perakendenin GSMH içindeki payı yüzde 23 Sanayileşmiş planlı ekonomiden sanayi sonrası pazar ekonomisine geçen Rusyada Batılı anlamda perakende sektörünün gelişimi 1990lı yılların sonlarına doğru başlamış olup, ülkedeki perakende sektörünün büyüklüğü hakkında değişik tahminler yapılıyor. Ancak resmi istatistikler 2004 yılında 186 milyar dolar olan perakende hacminin 2005 yılında 220-230 milyar dolara ulaşacağını kaydederken, resmi olmayan kaynaklar bu rakamın 2004 yılında 290 milyar dolar olduğunu açıklıyor. 2000-2004 yılları arasında sektörün yıllık artış hızı yüzde 7-9 olarak kaydedilirken, bu oranın Batı Avrupada yüzde 1-2, Doğu Avrupada yüzde 3-5 düzeyinde kaldığı görülüyor. Perakende sektörünün Rusya Federasyonu GSMHsına katkısının yüzde 22-23 civarında olduğu, sektörün 11 milyon kişiyi istihdam ettiği tahmin ediliyor. Bölgedeki alışveriş trendleri Renaissance Capital (RC) tarafından yapılan The Future of Russias Consumer Sector araştırmasına göre, Rusyada 2010 yılında satın alma gücü paritesine (PPP) göre kişi başına düşen harcanabilir gelirin 10 bin 550 ABD doları olacağı tahmin ediliyor. Bu oran 2002 yılındaki 6 bin 875 ABD dolarına göre yüzde 46lık artışı gösteriyor. Araştırmada 2010 yılına kadar gıda harcamalarının toplam hane halkı harcamaları içindeki payının yüzde 46.3ten yüzde 35e gerileyeceği, buna karşılık ulaşım-haberleşme ve konut harcamalarının payının iki katına (sırasıyla yüzde 16 ve yüzde 15) çıkacağı kaydediliyor. Buna göre, perakendeciler, haberleşme hizmet sağlayıcıları, otomobil satıcıları, otomobil bakım-onarım firmaları, sigortacılar, inşaat malzemeleri üreticileri, markalı tüketim malları satıcıları, gıda ve içecek üreticileri 2010 yılına kadar en yüksek gelişim göstermesi beklenen sektörlerdir. Rusyada perakende istatistikleri göz önüne alınarak perakende pazarındaki ürün gruplarına ilişkin pazar payları değerlendirildiğinde, perakende sektöründe gıda dışı perakende pazarı ağırlık kazanırken giyim eşyası, otomobil, ayakkabı, örme giyim ve ilaç sektörü bu grupta en yüksek paya sahip. Diğer taraftan, et ve et ürünleri, alkollü içecekler, şekerleme ürünleri gıda grubunda önde geliyor. Yabancıların ilgisi artıyor 1997 yılında Moskovada ilk mağazasını açan Ramstore, Rusyada yabancı sermayeli süper/hipermarketlerin gelişiminde öncü rolü oynamıştır. Günümüzde perakende sektöründe, özellikle gıda perakendesine yönelik yabancı yatırımcıların payı giderek artıyor. Alman Metro Grup (Metro CashCarry ve Real), Fransız Auchan, İsveçli IKEA önemli miktarda mağaza sayısı ve pazar payına ulaşmış bulunuyor. Diğer yabancı perakendecilerin de pazara ilgisi her geçen gün artıyor. Rusya perakende pazarında ulaşım ve dağıtım kanallarının yeterince gelişmemiş olduğu görülüyor. Ülkenin coğrafi büyüklüğü ve nüfusun belirli merkezlerde yoğunlaşması malların dağıtımı bakımından Moskova ve St. Petersburgun başlıca dağıtım merkezleri olması sonucunu doğuruyor. Büyük perakende zincirleri de halen ülkenin batısındaki büyük şehirlerde konumlanmış bulunuyor. Dağıtım zincirinde gelişmiş ekonomilerde tek olması gereken toptan satış kanalında birbirine mal transfer eden birden fazla toptancı (ara toptancılar) bulunuyor. İmaj önemli Kişi başına düşen gelirin oldukça düşük olduğu Rusyada tüketici fiyat duyarlı olup, tüketimde kaliteye önem veriyor. Rus tüketicisinin fiyatı yüksek giyim eşyası ve ayakkabı, mobilya ve otomobillere olan ilgisi bu tespiti yansıtıyor. Tüketim kararında imaj Rus tüketicisi için önemli olmaktadır. Bu nedenle, Moskova, St. Petersburg ve Güney-Batı Sibirya gibi zengin bölgelerde markalı mal ve hizmetlerin tercih edildiği görülüyor. Diğer bir ifadeyle, Moskova/St.Petersburg için marka ve kalite ön plandayken, Rusyanın bölgelerinde kalite, fiyat/indirim ve marka sıralaması tüketici için önem kazanıyor. Rus tüketicisinin dayanıksız tüketim malları (süt ürünleri, meyve suyu, mineral, et vb.) tercihi yerel olarak üretilen ürünler. Bunun nedeni tüketicinin bu tür yerli ürünlerin daha kaliteli ve doğal olduklarını düşünmesi. Ayrıca, Sovyetler Birliği döneminde popüler olan yerel markaları satın alarak üretmek için firmalar arasında bir rekabet olduğu da biliniyor. Otomobil, giyim eşyası, ayakkabı, kozmetik ve elektronik gibi dayanıklı tüketim mallarında ise tercih daha kaliteli ithal/markalı ürünler yönünde. VtsOM isimli kamuoyu araştırma şirketinin 153 yerleşim biriminde bin 587 Rus tüketiciyle yaptığı bir araştırmada, katılımcılara yerli mallarının mı yabancı mallarının mı daha iyi olduğu konusundaki fikirleri sorulduğunda, ekmekte yüzde 93, unlu mamüllerde yüzde 87, sebze-meyvede yüzde 84, et ürünlerinde yüzde 88, süt ürünlerinde yüzde 93, şarap ve meyve suyu dahil içeceklerde yüzde 70, sert alkollü içeceklerde yüzde 71 Rus mallarının iyi olduğu cevabı alınmıştır. Türk girişimciler gelişiyor 1990 sonrasında Türk girişimcilerin Rusyada yaptıkları yatırımlar 1998 krizi ile duraklamış, ancak krizin aşılmasının ardından hızlanmıştır. Ramstore süper ve hipermarket zinciri ile başlayan Türk girişimleri daha çok deri/kürk ve diğer hazır giyim sektörüyle sınırlı olarak gelişimini sürdürüyor. Rusya perakende sektöründe Türk girişimcileri önemli bir paya sahip olmamakla birlikte, iş yapma kültürü bakımında Batılı rakiplerine göre avantajlara sahip. Türk girişimcileri risk üstlenme, hızlı organize olma, üretim süreçlerinde ve fiyatlandırmada esneklik konularında başarılı. Diğer taraftan, girişimcilerin sermaye yetersizliği ve know-how alanlarındaki sorunlar önemli dezavantajlar olarak belirtilebilir. Bu noktada Türk finans sistemindeki sığlıktan kaynaklanan olumsuzluklar girişimcilerin yurt dışı operasyonlarına da olumsuz yansıyor. Reklam ve halka ilişkiler konularında bilgi ve beceri eksiklikleri de olumsuzluklar arasında değerlendirilebilir. Ayrıca, iki ülkenin coğrafi konumları dikkate alındığında lojistik unsurunun bir avantaj olarak değerlendirilmesi gerekiyor. Ancak, taşıma ve dağıtımın Türk girişimciler için bir dezavantaj olduğu görülüyor. Raporda, Rus tüketici tercihlerindeki güncel gelişmeler dikkate alınarak gıda (konserve, yağ, dondurulmuş gıda, dayanıksız tüketim maddeleri, tekstil, hazır giyim ve züccaciye), giyim ve dayanıklı tüketim malları alanlarında Türk girişimcileri için fırsatlar olduğu vurgulanıyor. Özellikle gıda sektöründe private label ürün talebinin yükseleceği düşünülerek bu alanda girişimlerde bulunulması gerektiğinin kaydedildiği rapora göre, elektrikli küçük ev aletleri ve sektörünün de girişimciler için fırsatlar barındırdığına dikkat çekildi. Ramenka Rusyanın gözdesi Rusyadaki ilk Ramstore mağazasını 1997 yılında Moskovada Moskovalıların büyük ilgisiyle açan Migros Türk, sadece geçtiğimiz yıl Rusyada 18 yeni Ramstoreu daha faaliyete geçirdi. Yurt dışında da güçlü bir bölgesel zincir olma yolunda emin adımlarla ilerleyen Migros Türk, bugün itibariyle Rusyada toplam 49 adet Ramstore mağazaya sahip. Migros yetkilileri geçtiğimiz günlerde yurt dışı yatırımları ile ilgili yaptıkları açıklamada ise, bu sayının 2007de 110un üzerine çıkacağını, cironun da 1 milyar doları aşmasının beklendiğini ifade etti. Migros, 1997 yılından beri faaliyet gösterdiği Rusyada, 2005 sonuna kadar 438 milyon USD yatırım yaptı. Şirket, faaliyet kârlılığına önemli katkı sağlayan büyük alışveriş merkezi (AVM) yanında küçük ve orta büyüklükte mağaza açmaya devam ediyor. Ramenkanın ilk girdiği ve hızla yayıldığı şehir Moskova. Moskova dışında Krasnoyarsk ve Kazan ile 2003 yılında başlayan bölgelere yayılma politikasına 2005te de devam edildi. 2005 yılı içinde Kazan, St. Petersburg Udelny Park ve Moskovada Sevastopolsky AVMleri hizmete açıldı. Krasnogorsk ve Volgograd 2005te yeni girilen bölge şehirleri, Cheov ve Yaroslavl ise Moskova civarındaki küçük şehirler. 2005 yılında Rusyada dokuz şehirde faaliyet gösteren Ramenka; 2006 yılında Ufa, Naberejny Chelny, Murmansk, Krasnodar, Voronej, Tombov, Ekaterinburg, Barnoul, Stavropl, Kaliningrad ile Cheboksaryde açılan ve açacağı mağazalar ile bu sayıyı 20ye çıkaracak. 2005 sonunda toplam satışlar içinde yüzde 26 olan bölge mağazalarının payının böylece 2006da yüzde 41 ve 2007de ise yüzde 52ye ulaşması bekleniyor. Bu mağazaların toplam yatırım bedeli 2006 yılında yaklaşık 115 milyon USD olacak. 2005 yılı sonunda 483 milyon USD toplam kombine satış elde eden Migros Türk Rusya iştiraki 49 mağaza ve 10 AVM ile hizmet verirken; 2006 yılında haziran 2006 itibarıyla net yedi mağaza açılışı gerçekleştirdi. İştirakin, 2006 yılı sonunda 700 milyon USD toplam kombine satış ve 310 bin metrekare toplam alana sahip 80 mağazaya ulaşılması hedefleniyor. 110 bin 689 metrekare kapalı alana sahip Rusyadaki en büyük Ramstore AVM Vernadskovo. 2005-2007 arasında yapılan yatırım büyüklüğü 400 milyon USDi bulacak olup, bu da Migrosun Rusya pazarına olan bakışını ve verdiği önemi yeterli ölçüde yansıtıyor.
E-BÜLTENİMİZE KAYIT OLUN
Copyright © 2005-2015 PEBEV Perakende Bilgi Evi
designed by nette interactive