Yatırımcılar Türkiye Pazarını Sevdi

Türkiyede alışveriş merkezi akıl almaz şekilde büyümeye devam ediyor. AVMler artan sayılarıyla şaşırtırken, yatırımcıların bu segmente olan ilgisi de dikkat çekiyor

Eklenme Tarihi : 13 Temmuz 2008 Pazar
yatirimcilar-turkiye-pazarini-sevdi
Ceyhan Konuk Türkiyedeki alışveriş merkezi sayısı son yıllarda katlanarak artıyor. İstanbul, İzmir, Ankara, Bursa gibi büyük şehirler çoktan fethedildi bile. Hatta lokasyonların yakınlığı, alışveriş merkezlerinin birbirlerini tehdit ettiği konuşulmaya başlandı. Ancak Anadolu şehirleri bu anlamda hala bakir. Bunu fark eden yatırımcılar son dönem yatırımlarını küçük şehirlere kaydırdı. Gayrimenkul kavramı da, artan alışveriş merkezi yatırımlarıyla yeniden anlam kazandı. Artık Türkiyede faaliyet gösterip de alışveriş merkezi yatırımı yapmayan, yapmayı planlamayan gayrimenkul yatırım firması kalmadı desek, abartmış olmayız. Durgunluktan şikayetçi gayrimenkul sektörü için alışveriş merkezleri bir çıkış niteliği taşır oldu. Rakam 2 katına çıkacak Türk perakende sektörünün önde gelen danışmanlık firmalarından Alkaş Danışmanlıkın verilerine göre; bugün Türkiyede 64ü İstanbulda olmak üzere, 198 alışveriş merkezi var. İstanbulda 47 inşaat halinde, 42 planlanan yatırım bulunuyor. İstanbul dışında ise 78 inşaat halinde, 109 planlanan yatırım var. Yani tüm projeler tamamlandığında, alışveriş merkezi sayısı bugünkünün neredeyse 2 katına çıkarak, 385 olacak. Perakende harcamanın yüzde 35i alışveriş merkezlerinin Türk Stratejik Araştırmalar Enstitüsünün yayınladığı Türkiyede Perakende Pazarı ve Alışveriş Merkezleri için Öngörüler 2015 başlıklı raporda ise Türkiyede gelişen gayrimenkul sektörü içinde en hızlı büyüyen, yerli ve yabancı yatırımcıların en çok yatırım gerçekleştirdiği alışveriş merkezleri ile ilgili gelişme ve öngörüler ortaya konuluyor. Bu rapor çerçevesinde; Türkiyede 2007de milli gelir 658.8 milyar dolar, kullanılabilir gelir 550 milyar dolar, özel tüketim büyüklüğü de 465.1 milyar dolar, perakende harcama büyüklüğü ise 226.1 milyar dolar. 226.1 milyar dolarlık perakende harcama büyüklüğü içinde alışveriş merkezlerinin payı yüzde 35i oluşturan 77.6 milyar dolar. Kalan yüzde 65i oluşturan 146 milyar dolarlık harcamanın ise geleneksel pazarlardan yapılıyor. Rakamlar sektörün hızla büyüdüğünü en açık şekilde gösteriyor. Zaten sektörün büyüme hızını anlamak için ülkenin her yerine yapılan alışveriş merkezlerine bakmak da yeterli. Biz de bu alışveriş merkezini kimler, ne için yapıyor? dedik ve Türkiyede alışveriş merkezi yatırımı yapan 4 büyük yatırımcı firmadan görüş aldık. Krea REVAL (Retail Value) Genel Müdürü Maxence Liagre Öncelikle bugüne kadar hayata geçirdiğiniz projelerden ve Kreadan bahsederek başlayalım isterseniz? Türkiyede neler yaptınız, bugün neler yapıyorsunuz?Merrill Lynchin uluslararası platformda sahip olduğu fonları yöneten Merrill Lynch GPIın Türkiyedeki yatırım ortağı olan Krea Gayrimenkul; yatırımcı, proje geliştirici, fon yöneticisi ve yönetim danışmanı olarak faaliyetlerini sürdürüyor. Krea Grup, gayrimenkul sektöründe aktif olarak konut, alışveriş merkezi, yazlık konut alanları, çok amaçlı projeler ve perakende alan projelerini yürütüyor. Türkiyede faaliyet alanlarında en iyi olmayı hedefleyen Krea Grup altında; geliştirmeyi Krea Gayrimenkul, alışveriş merkezi yönetimi ve kiralamayı Reval, yatırımları ise Merrill Lynch GPI ortaklığı ile kurulan Bosphorus Gayrimenkul Ortakları ve Yöneticileri gerçekleştiriyor. Krea Gayrimenkul Gayrimenkul geliştirme ve varlık yönetimi; Gayrimenkul geliştirme şirketi olarak arazi belirleme, geliştirmiş olduğu projelerin tasarımı, konut düzenleme, pazarlama ve satış aktiviteleriyle çok geniş bir faaliyet alanına sahip. Deneyimli yönetim ekibiyle Türkiyede en iyi olmak üzere çalışmalarını sürdürüyor. Krea Grup ve Merrill Lynch GPI ortaklığıyla kurulmuş olan Bosphorus Gayrimenkul Ortakları Yöneticileri, gayrimenkul sektörüne yatırım yaparak Türkiyede varlık oluşturup geliştirmektedir. Şirketin ilk fonu olan Bosphorus Gayrimenkul Fonu L.P, üç yıl içerisinde 1 milyar dolarlık yatırımı gerçekleştirmeyi hedefliyor. Reval(Retail Value); alışveriş merkezi mağaza karması oluşturma, konsept tasarımı, varlık yönetimi, alışveriş merkezi yönetimi, reklam ve pazarlama, kiralama, müşteri ilişkileri ve danışmanlığı konularında hizmet veriyor. Profesyonel Krea ekibi, gayrimenkul alanında sahip olduğu deneyime finansal yapı oluşturma, arazi belirleme, tasarım, konut düzenleme, satış pazarlama ve varlık yönetimi konularını da dahil etmektedir. Geliştirmeyi planladığı 25 proje ile Krea Grup, sektörde farklı ve öncü bir pozisyona sahip olacaktır. Müşterileri ve yatırımcıları için değer yaratan projeler yaratarak Türkiyede gayrimenkul sektöründe sorumluluk sahibi bir lider ve tercih edilen ortak olmayı hedefliyor. Kreanin bugün Türkiyede kaç yatırımı bulunuyor? Bunların toplam yatırım maliyeti nedir?Krea Grupun dördü alışveriş merkezi ve biri konut olmak üzere beş projesi Türkiyede bulunuyor. Toplam imza attığımız proje sayısı ise 6. İmzalanan bu 6 projenin toplam yatırım maliyeti yaklaşık 850 milyon ABD doları olmakla beraber yaklaşık 650 bin metrekarelik inşaat alanına sahip olan bu projelerin toplam kiralanabilir alanı yaklaşık olarak 200 bin metrekare. Devam eden, yakında hizmete girecek projelerinizden bahseder misiniz?Krea Grupa ait inşaatı süren ve proje aşamasındakilerle birlikte Neo Alışveriş Merkezleri markası adı altında 4 alışveriş merkezi bulunuyor. Neo Alışveriş Merkezi Pendik projemiz şu anda inşaat aşamasında bulunuyor. Toplam inşaat alanı 81 bin 523 metrekare olup, 30 bin 368 metrekare kiralanabilir alanı bulunan alışveriş merkezinde, kiralanabilir olarak hipermarket, çocuk eğlence merkezi ve elektronik market ile birlikte 3 büyük mağaza; toplamda 120 mağaza bulunmaktadır. Projenin 2008 yılının 4. çeyreğinde tamamlanması planlanıyor. Neo Alışveriş Merkezi Bahçeşehir- Esenyurt projesinin inşaatı başladı. Toplam inşaat alanı 125 bin 704 metrekare olan projenin 65 bin metrekare kiralanabilir alanı bulunuyor. Kiralanabilir olarak hipermarket, yapımarket, sinema ve elektronik market ile birlikte 7 büyük, 7 orta büyüklükte mağaza; toplamda 127 mağaza bulunmaktadır. Projenin 2009 yılının 3üncü çeyreğinde tamamlanması planlanıyor. Neo Alışveriş Merkezi Adapazarı projesinin de inşaat ı ise 2008'in 2. çeyreğinde başlayacak. Toplam inşaat alanı 140 bin metrekare olup, 55 bin 200 metrekare kiralanabilir alanı bulunan alışveriş merkezinde, kiralanabilir olarak hipermarket, yapımarket, elektronikmarket ve sinema ile birlikte 7 büyük mağaza; toplamda 158 mağaza bulunmaktadır. Projenin 2009 yılının 4üncü çeyreğinde tamamlanması planlanıyor.Türkiyede yatırımlarımız devam edecek Altına imza attığı projelerden yola çıkarak, Kreanın Türkiye pazarından memnun olduğunu yatırımlara devam edeceğini söyleyebilir miyiz?Krea Grup olarak Türkiye pazarından gayet memnunuz ve yatırımlarımıza devam ediyor olacağız. Türkiyede sözü geçtiği kadar çok potansiyel var mı? Pazar daha ne kadar alışveriş merkezini kaldırabilir?Türkiyede ciddi bir pazar söz konusu. Bazı illerde, özellikle büyük şehirlerde, alışveriş merkezleri yatırımlarına bakıldığında belli bir doygunluğa ulaştığını görüyoruz. Ancak özellikle Anadoludaki illerde ihtiyaca yönelik ciddi yatırım potansiyeli görünüyor. Son dönemde yatırımlar ile ilgili Türkiye genelinde incelemeler yapılmakta ve var olan ihtiyaç doğrultusunda yeni yatırımlar planlanmakta. Yatırımların bir çoğu lokasyonu, marka karması, konsepti vb konularda sıkça eleştiri konusu oluyor. Sizce son dönem alışveriş merkezi yatırımlarının ne kadarı başarılı?Son dönemde yeni yapılan alışveriş merkezleri yatırımları, dünyada var olan krizin etkisi ile etkilenen Türkiye perakende sektörünün zor durumda kalmasından dolaylı olarak etkilendi. Perakende sektörünün özellikle etkilendiği bu dönemde alışveriş merkezlerinde bulunan mağazalarda ciro düşüşleri buna bağlı olarak yaşanıyor. Lakin bu dönem geçici bir dönemdir ve eleştirilen konular yapılan yatırımın yanlış olduğu anlamına değil sadece dönemsel yaşanan bir krizin stabil hale gelmesi için zamana ihtiyaç olduğuna işarettir. ECE Türkiye Proje Yönetimi A.Ş. Genel Müdürü Andreas Hohlmann ECE Türkiye ne zaman kuruldu, bugüne kadar neler yaptı?ECE Türkiye Proje Yönetimi A.Ş., Ekim 2000 tarihinde İstanbulda kuruldu. Şirket, ECE Grubu ve Amerikan GGP Grubu ortaklığında Türkiyede büyük ölçekli alışveriş merkezi yatırım projelerinin geliştirilmesi, planlanması, inşaatı, kiralanması ve yönetimi alanında hizmet veriyor. Uzun vadeli yatırım projeleriyle ilgilenen ECE Türkiye önümüzdeki 2 yıl için 1 milyar ABD doları tutarında bir yatırımı garantilemiş bulunuyor. Avrupada şehir içi alışveriş merkezleri geliştirmede sektör lideri olan ECE Grubunun 15 Avrupa ülkesinde, yönetimini üstlendiği 97 alışveriş merkezinde yer alan ve yıllık toplam ciroları 12 milyar Euro olan 10 bin kiracı, 2.9 milyon metrekare satış alanı ve 10 milyar Euro değerindeki gerçekleştirilmiş proje hacmi bulunuyor. Ayrıca, 27 yeni alışveriş merkezi projesi de halihazırda planlama veya inşaat aşamasında. General Growth Properties Inc. (GGP), Amerikanın halka açık ikinci en büyük gayrimenkul yatırım ortaklığı şirketidir. GGP, Amerika Birleşik Devletlerinde ortaklığı bulunan ve yönetimini üstlendiği 240 kadar alışveriş merkezini portföyünde bulunduruyor. GGP, faaliyet gösterdiği tüm alışveriş merkezlerinde toplam 24 bin perakende mağaza ve 18.5 milyon metrekarelik kiralanabilir alana sahip. ECE Türkiye halihazırda, İstanbulda Metrocity, Beylikdüzü Migros Alışveriş Merkezi, Carrefoursa Maltepe Park, Town Center, Ankarada ANKAmall, Antalyada Antalya Migros Alışveriş Merkezi ve Eskişehirde Espark Alışveriş Merkezini yönetiyor. Şirketin aynı zamanda Türkiyenin değişik şehirlerinde yatırım aşamasında veya inşaatı süren projeleri bulunuyor. Türkiye yatırımlarınızın büyüklüğü nedir?Uzun soluklu yatırımlar yapan ve hizmet veren bir şirket olarak ECE Türkiye önümüzdeki 2 yıl içinde 1 milyar ABD dolarlık yatırım hacmine sahip. Yeni yatırımımız İstanbulun Büyükçekmece bölgesinde İŞGYO birlikte yürüttüğümüz ve toplam yatırım hacmi 300 milyon ABD Doları olan MarmaraPark Alışveriş Merkezi projesi. Geçtiğimiz sonbaharda Eskişehirde hizmete giren Espark Alışveriş Merkezinin ise yatırım hacmi 110 milyon dolardı. Türkiye pazarı, ECE Türkiye için nasıl bir pazar?Türkiye, ekonomisindeki istikrarlı büyüme ve gerçekleşen proje hacmiyle, ECE Grubu için en önemli pazarlardan biri. Yönetimini üstlendiği 7 alışveriş merkezinde toplam 300 bin metrekare kiralanabilir alan ve bin perakende ortağıyla ECE Türkiye istikrarlı büyümesini yeni yatırımlarıyla sürdürüyor. ECE ve GGP Gruplarının bilgi birikimi ile Avrupanın 15 ülkesini ve ABDyi kapsayan uluslararası ağımız en iyi marka ve kiracı karmasını alışveriş merkezlerimize getirmemizi garantiliyor. Uluslararası markaların sadece İstanbula değil, aynı zamanda Anadoludaki şehirlere de girmelerini sağlıyoruz. Alışveriş merkezi sayısı hala yeterli değil Pazarın durumunu ve geleceğini nasıl değerlendiriyorsunuz?Türkiyenin her yerinde alışveriş merkezi sayısı artıyor ve artacak. Ancak, Avrupaya kıyasla kişi başına düşen perakende metrekaresi hala çok düşük. Avrupa ortalamasının yüzde 25i civarında kalıyor. Bunun sonucunda da şehir merkezlerinde hipermarket odaklı alışveriş merkezlerinin ön plana çıkmasıyla birlikte kaliteli alışveriş merkezlerine yoğun bir ilgi başladı. Dahası mekan, büyüklük, tasarım ve erişim olarak yüksek kaliteli alışveriş merkezine büyük bir ihtiyaç duyuluyor. Bu istek hem müşterilerden hem de perakendecilerden geliyor. Ancak, bölgesel müşterilerin istek ve ihtiyaçlarına göre alışveriş merkezlerinin konseptleri de farklılık gösterecektir. ECE Türkiye olarak konseptlerimiz ise çoğunlukla müşteri ihtiyaçlarına göre şekillenir. Deneyimlerimize göre uzun vadede yüksek kaliteli alışveriş merkezlerinin sırrı en iyi mekan, uygun trafik erişimi, en iyi tasarım ve en iyi perakendeciyi en uygun marka ve kiracı karmasıyla buluşturmakta yatıyor. Birçok konuda eleştiri konusu olan mevcut yatırımları siz nasıl buluyorsunuz?330dan fazla alışveriş merkezinin bilgi birikimiyle müşterilerin istek ve ihtiyaçlarının büyük bir bölümünü biliyoruz. Her bir alışveriş merkezi farklı ve benzersizdir. ECE Grubunda alışveriş merkezleri güncellenmek ve son trendlere uygunluk açısından her 10 yılda bir yenilenerek kiralanıyor. Özellikle son yıllarda teknolojik aletler önem kazandı. Ana oyuncuların başında gelen moda trendleri ise her sezon yenileniyor, bu nedenle esneklik başarının en önemli anahtarlarından biri. Özellikle Avrupanın 15 ülkesini ve ABDyi kapsayan uluslararası ağımız en iyi marka ve kiracı karmasını alışveriş merkezlerimize getirmemizi garantiliyor. ECE Türkiyenin de Anadolu şehirlerinde çok sayıda projesi bulunuyor. Bu bölgedeki potansiyeli bir de sizden dinleyebilir miyiz?Anadoluda nüfusu 500 binin üzerinde olan şehirler açısından durum oldukça umud vaad edici. Bu nedenle ilk yatırımımızı Espark Alışveriş Merkeziyle Eskişehire yaptık. Avrupaya kıyasla Türkiyede kişi başına düşen perakende metrekaresi hala çok düşük olmasına rağmen artış büyük bir hızla sürüyor. Bu konuda, tüm alışveriş merkezlerini de göz önünde buldurduğumuzda Türkiyenin diğer Avrupa ülkeleriyle kıyaslanması yıllar alabilir. Bu durum tüm alışveriş merkezlerini kapsıyor ve dahası büyük şehirlerde alışveriş merkezi sayısı artış göstermekle birlikte önümüzdeki dönemlerde azalacaktır. Rönesans İnşaat Rönesans Türkiyede hangi alışveriş merkezi projelerine imza attı?Rusyada özelikle endüstriyel binalar ve alışveriş merkezleri konusunda uzmanlaşan Rönesans 2004 yılında Türkiyede alışveriş merkezi yatırımlarına başladı. Türkiyede şu ana kadar Ankarada Optimum Outlet ve Eğlence Merkezini, Gaziantepte de Şirehan alışveriş merkezini hizmete açtı. Türkiyede ilk yaptığımız yatırım Optimum alışveriş merkezi 29 Ekim 2004te başkenti yeni bir alışveriş kültürü ile tanıştırdı. Ankaranın ilk outlet alışveriş merkezi olan Optimum Outlet, 18 Kasım 2006da ek binanın yapılmasıyla, Türkiyenin en büyük outlet alışveriş merkezi ve eğlence merkezi olmuştur. Şu anda Türkiyede inşaatı devam eden birçok alışveriş merkezimiz daha var. Yakında İzmirde de başlayacağız. Ağırlık İstanbul olmak üzere hedefimiz 25 alışveriş merkezi. Rönesansın bugün yatırımlarının büyüklüğü nedir?Rönesans bugüne kadar 400ün üzerinde projeye imza attı. Yaptığımız yatırımların değeri 3.3 milyar dolar. Şu anda devam eden yatırımlarımızın değeri Rusya ve Ukraynada dahil olmak üzere 2.2 milyar dolar. Şirehan oldukça ilgi çekici bir projeydi. Bunun detaylarını okuyucularımızla paylaşır mısınız?Şirehan bizim içinde gerçekten çok ilgi çekici ve prestij bir proje. 1885 yılında Halep Valisi Cemal Paşanın emriyle yaptırılan Şirehan, başta Gaziantep olmak üzere Güneydoğuda en büyük ve en önemli kervansaraydı. Rönesans tarihi Şirehan ve Yemişhan bölgesini Gaziantep ve Türkiyemize kazandırabilmek için hanları ve yanındaki boş alanı belediyeden kiralayarak, 18. yy ticaret hayatını modern alışveriş merkezi ile bir araya getirmiştir. Tarihi dokuya zarar vermeyecek şekilde Şirehanın önündeki boş araziye tarihi yapıya uygun olarak inşa edilen alışveriş merkezi bölgede var olan alışveriş geleneğine uygun dükkan konumlamasıyla geçmişin alışveriş kültürünü de yansıtarak 11 Nisan 2008de hizmete açılmıştır. Devam eden projelerden bahseder misiniz?Şu anda Gaziantep Sanko, Adana Yüreğir, İstanbul Kozyatağı, İstanbul Göztepe, İstanbul Silivri, Malatya alışveriş merkezlerimizin inşaatları devam etmektedir. Bu sene içerisinde İzmirdeki alışveriş merkezimizin de inşaatına başlayacağız. Rönesansın alışveriş merkezi pazarından memnun olduğunu, yatırımlara devam edeceğini söyleyebilir miyiz?Evet bunu söyleyebiliriz. Rönesans olarak alışveriş merkezi kavramını ayrı bir boyuta getirdiğimize inanıyoruz. Bizim inşa ettiğimiz alışveriş merkezleri aynı zamanda eğlenceye de vakit bulabileceğiniz nitelikte. Bu konudaki yatırımlarımız Türkiyenin her bölgesinde devam edecek. Türkiyenin alışveriş merkezi potansiyelini nasıl değerlendiriyorsunuz?Şu anda Türkiyede halen potansiyel var. Sektör hızla büyümeye devam ediyor. Sektörün doyum noktasına gelmesi için daha 10 yıl süre gerekli. Diğer ülkelerle kıyasladığımızda Türkiyede metrekare sayıları oldukça düşük. Gerçi sadece rakamlardan gidersek yanılırız, çünkü her ülkenin sosyo - ekonomik yapısı farklı ve bunu da göz önünde bulundurmamız gerekiyor. Ancak Türkiyede sektörün işlem hacmi oldukça yüksek. Şu anda Türkiyede 179 civarında alışveriş merkezi var ve önümüzdeki 5 yılda 150 alışveriş merkezi daha açılacak. Yatırımların bir çoğu lokasyonu, marka karması, konsepti vb konularda sıkça eleştiri konusu oluyor. Sizce son dönem yatırımların ne kadarı başarılı?Yatırımlarda lokasyon, marka karması ve konsept oldukça önemli tabi ki. O yüzden bir çok alışveriş merkezi yüksek maliyetler harcanmasına rağmen başarılı olamıyor maalesef. Son dönem yatırımlarda da bu oldukça göze çarpıyor. Alışveriş merkezi yaparken en önemli nokta yapılan bölgedeki ihtiyaçları ve alışkanlıkları gözeterek doğru konsept üzerinde çalışmak. Biz kendi alışveriş merkezi yatırımlarımızı analiz ettiğimizde ve müşteri potansiyeline baktığımızda başarılı olduğumuzu ve çok doğru kararlar verdiğimizi görüyoruz. Yatırımların bir kısmı Anadolu şehirlerine kaydı. Siz de Anadoluda yatırım yapan bir firma olarak, buradaki potansiyeli nasıl değerlendiriyorsunuz, Anadolu yatırımlarınız devam edecek mi?Sonuçta Anadoluda yaşayan halkımızın da bir alışveriş ve eğlence kültürü var. Dolayısı ile alışveriş olan her yerde bir potansiyel vardır. Yatırımlar yapılmasına rağmen Anadoludaki alışveriş merkezi sayısı henüz yeterli değil. Potansiyelde oldukça yüksek diyebiliriz. Şu anda zaten Adana, Gaziantep ve Malatyada inşaatlarımız devam ediyor. Ama bu yelpazeyi diğer illere de taşıyarak daha da genişleteceğiz. Torun AVM Yatırım Yönetim A.Ş. Genel Koordinatörü İlham İnan Dündar Torun AVM neler yapıyor, sizden dinleyebilir miyiz?Torunlar Şirketler Grubunun ticari gayrimenkul alanında faaliyet gösteren şirketi Torun AVM Yatırım Yönetim A.Ş. yatırımları içerisinde, perakende sektörüne yönelik ürettiği üç alışveriş merkezi bulunuyor. 1999 yılında faaliyete giren Zafer Plaza ve 2007 yılında faaliyete giren Korupark alışveriş merkezleri Bursa ve Güney Marmaraya hizmet vermiyor. 2003 yılında faaliyete giren Deepo Outlet ise Antalyada bulunuyor. Bu projeler sektörde birçok ilke imza attılar. Zafer Plaza, hem Bursanın ilk alışveriş merkezidir, hem de Türkiyenin ilk alışveriş merkezlerindendir. Yatırım geri dönüşüm hızı, sürdürülebilen yüksek verimlilik ve Türkiye genelinde tanınırlık ile Zafer Plaza başarılı bir alışveriş merkezimizdir. Korupark 70 bin metrekare kiralanabilir alanı ile Türkiyenin en büyük alışveriş merkezleri içerisinde yer almaktadır. Burada sektör açısından ilginç olan ise Türkiye de ilk kez Türk yatırımcı aynı şehirde ikinci yatırımını gerçekleştirmiştir. Bu yatırımlarda yeni akımlar dikkate alınmış, iki alışveriş merkezi farklılaştırılmış şehrin gelişimine göre imza yine en iddialı noktada atılarak pazar gücü korunmuştur. Antalya Deepo ise şehrin ve Akdeniz Bölgesinin ilk organize, güçlü mağaza karmalı ve profesyonel yönetime sahip outlet alışveriş merkezidir. Bu yatırımların yanı sıra Ankara da bulunan AnkaMall ve Marmaris Netsel Marina Alışveriş Merkezleri de grubumuz iştirakleri içerisindedir. Devam eden projelerden bahseder misiniz?Dört önemli yatırımımız İstanbulda. Bunlardan ikisi projeleri ve operasyon özellikleri ile Türkiyenin perakende ve alışveriş merkezleri tarihinde iz bırakacak, pazara yeni dinamikler kazandıracak olmaları nedenleri ile gerçekten çok öncelikli projelerimiz. Haramiderede yer alacak İstanbul Deepo projesi ve TEM Mahmutbey kavsak noktasında yer alan Türkiyenin en büyük alışveriş ve eğlence merkezi. Bu iki projede de alışıla gelmişin dışına çıkılarak yeni trendler uygulanmakta. Dünya da ki tüketici eğilimleri, değişen davranış yapıları, kültürel gelişimler dikkate alınarak farklılaştırılmış mimari tasarımların yanı sıra projelerde eğlence turizmi, İstanbul markasının getirileri çok başarılı işlenmekte. Mimarisi ile İstanbulun yeni sembollerinden olacak ve bu yönü ile kamuoyunda çok gündeme gelen, Esentepede ki Garden Tower ve Yenibosnada yer alan konut, otel, ofis projelerimiz İstanbula kazandıracaklarımızdır. İnşaatı başlayan bir diğer projemiz ise Kiler grubu ile ortak yatırımımız Kütahya Alışveriş Merkezidir. Bu yatırım da Kütahyanın ilk alışveriş merkezidir. Torunlar Şirketler Grubu, alışveriş merkezi pazarından memnun mu, yatırımlarınız devam edecek mi?Özellikle Amerika ve Avrupada ticari gayrimenkul kapsamında alışveriş merkezi yatırımları kurumsal yapı özelliklerine sahiptir. Bu alanda uzmanlaşmış, yatırım ve yönetim kabiliyetlerini yükseltmiş, bu işe insan ve teknoloji yatırımı yapan şirketler pazarda yer almaktadırlar. Sektörde vakıflar, fonlar ve gayrimenkul yatırım ortaklıkları gibi yapılarla finansal yapılanma sürecinde çok ileri noktalara ulaşılmış; birçok yeni enstrümanlar üretilmiştir. Ülkemizde de bu süreç hızla ilerlemekte, yapı taşları yerlerine konulmaktadır. Biz Torunlar Grubu olarak var olan deneyimlerimiz doğrultusunda bu alanı uzmanlık alanlarımızdan biri olarak benimsedik. Ayrıca iddialı olduğumuz alışveriş merkezi yönetimi alanında da insan kaynaklarına ve yeni çapraz işletim modellerine ve operasyon teknolojisine sürekli yatırım yapıyoruz. Dolayısı ile alışveriş merkezi alanında çok önemli yatırımlarımız olacak ve devam edecektir. Alışveriş merkezleri ekonomiyi güçlendiriyor Türkiye daha ne kadar alışveriş merkezini kaldırabilir?Bu kadar çok alışveriş merkezi cümlesini sevmiyorum. Alışveriş merkezleri ekonomiyi güçlendiren yatırımlardır. En küçük alışveriş merkezi bile yüzlerce insanı istihdam ederken, satılan ürünleri üreten binlerce fabrikanın ve onların çalışanlarının evlerinin bacalarının tütmesini sağlamaktadır. Neden bu çok alışveriş merkezi söylemi ilgili ilgisiz tüm insanların dilindedir. Sokakta ki insanın bu gelişimden heyecan duymasının sağlanması gerekirken endişelenmesini gerektirir bir ortam oluşturuluyor. Endişe etmesi gereken alışveriş merkezi yatırımcısıdır. Onu da bırakalım o düşünsün Arz sıkıntıya düştüğünde imdat talepte değildir. Bu ara dönemlerde dengeler oturmaya başlayacaktır. Kurumsallık ve gerekliliği anlaşılacak piyasa oyuncuları bilinçli yatırımlara yöneleceklerdir. Her kiralanan alışveriş merkezine girilmeyeceği gibi her kiracı her yerde yer bulamayacaktır. Böylece alışveriş merkezleri mağaza karması olarak da farklılaşmalar, uzmanlaşmalar göstereceklerdir. Ülke genelinde daha çok alışveriş merkezlerimiz olmalıdır. Her bir alışveriş merkezi bölgenin kalkınması, sosyal yapısının güçlenmesi, kültürel gelişimin bir parçasıdır. Türk halkı alışveriş merkezlerini sadece alışveriş yapılan yerler olarak algılamamaktadır. Zaten kültüründe olan, sosyalleşmesinin parçası olan ve dünyaca bu yönü ile ün yapmış Pazar yerlerimiz gibi kabullenmiştir. Alışveriş merkezi yatırımcıları bu sihri, bu kültür genetiğini iyi keşfeder ve karşılarsa daha çok alışveriş merkezlerimiz olmalıdır. Sizce son dönem yatırımlarının ne kadarı başarılı?Bana göre uluslararası standartlara sahip, işini bilerek ve bilimsel kulvar içerisinde gerçekleştirmiş tüm projeler başarılı oluyor. Genel ekonomik hareketlerden etkilenmiş olmaları mümkündür ama zaten bu gibi dalgalanmalarda hangi sektör veya yatırım etkilenmiyor ki Yatırımcını fizibilite çalışması yaptırdı ise genel kabul görmüş kurallara uygun proje üretti ise, kurumsal çatı oluşturuyorsa; kısacası bilinçli bir yatırımcı ise başarı beraberinde geliyor. Başarısızlığın en temel faktörü alışveriş merkezi yatırımını sadece inşaat yatırımı olarak görmekten kaynaklanıyor. Araştırmadan uzak, bütçelenmesinde araştırma, mimari, pazarlama, kiralama, çevreci yaklaşım, enerji kullanımı, insan kaynakları vb. alanlarda danışmanlık hizmetleri almadan üretilen projeler ve projelerde ucuz çözüm tercihleri projeleri zora sokuyor. Belirttiğim gibi standartlara sahip alışveriş merkezleri başarılı ve daima başarılı olacaklardır. Çünkü onlar yatırımlarının bilincindedirler, korumak, değer katmak için üzerine düşeceklerdir. Kaldı ki bizler sektörümüzün büyümesi için bunların hepsinin başarılı olmasını dilemeli ve desteklemeliyiz. Alışveriş merkezlerinin kiracıları da artık daha bilinçli davranmak zorundadır. Her projede olmak yerine kendi müşteri profiline uygun onunla buluşabileceği alışveriş merkezlerinde mağaza açmalılar. Alışveriş merkezi ve kiracı birlikte çözüm üretmenin yolların bulmalıdırlar. Başarısızlık gelecekse hepsine birden gelecektir. Çünkü kiracılarda o alışveriş merkezinde yer alırken, yatırım yaparken markalarının birikmiş deneyimleri doğrultusunda profesyonel kadroları ile karar vermekteler; tabela indirmek onlar içinde bunca deneyimin deneyim kıvamında birikmediğini gösterir. Sonuçta yatırımcı, kiracı, yönetim birlikte hareket ettiğinde başarı sürdürülebilir olur. Bana göre son dönem açılan; mimarisi, pazarlaması, yönetimi ile uluslar arası standartlara haiz bütün alışveriş merkezleri başarılılar. Yeni olmaları, inşaat dönemi yorgunluğu, ekonomik dalgalanma nedenleri ile ilk açılma süreçlerinde sıkıntılı süreç yaşasalar bile sonradan hızla toparlanarak pazarda yerlerini alıyorlar. Anadolu şehirlerinin nasıl değerlendiriyorsunuz, Anadolu yatırımlarınız devam edecek mi?Özellikle yabancı yatırımcının ve veya yabancı iştirakli yatırımcıların Anadolu ya yönelmesi ile pazar bir anda büyüdü. Van, Kars, Erzurum, Sivas, Çorum, Kahramanmaraş ve benzeri her ilde ki alışveriş merkezi yatırımını duydukça çok seviniyorum. Alışveriş merkezleri şehrin sosyal ve kültürel yapısını hızla geliştiriyor. Toplum katmanlarının seçkin bir alanda bir araya gelerek paylaşım göstermelerini sağlıyorlar. 80 vilayetimiz ve çoğuna eş değerde ki ilçelerimizde alışveriş merkezleri olmalıdır. Önemli olan şehrin nüfusuna orantılı sayıda ve hacimlerde, bölgesel kültürel yapı dikkate alınarak yatırım yapılmasıdır. Anadolu yatırımlarında endişelendiren bazılarının hacim olarak bazılarının da birden fazla aynı dönemde inşa edilerek bölgeleri için erken yatırımlar olarak yer almalarıdır. Bu nedenle bu yatırımlarda kiracılar yer alırken ziyaretçi profilini, lokasyonu, kültürel gelişimi, sosyal yapıyı iyice analiz ederek alışveriş merkezine girme kararı vermelidirler. Anadolunun her köşesinde doğru noktada olan uluslar arası standartlara sahip şehrin ilk alışveriş merkezinde yer alınmalıdır. Anadoludaki alışveriş merkezi yatırımlarımızı sürdüreceğiz. Kütahya'da Kiler Grubu ile ortak gerçekleştirdiğimiz Kütahya Alışveriş Merkezini takiben yeni yatırımlarımız olacaktır.
E-BÜLTENİMİZE KAYIT OLUN
Copyright © 2005-2015 PEBEV Perakende Bilgi Evi
designed by nette interactive