Coğrafi işaret potansiyeline sahip bin 500’e yakın ürünümüz var!

11 Temmuz 2017 Salı

Perakende.org olarak coğrafi işaretler konusuna sayfalarımızda yer veriyoruz. 9 soruda coğrafi işaretler yazımızın ardından, şimdi de ürünleri tescilleyen yani coğrafi işaret sahibi olmasına karar veren kurumumuz Türk Patent ve Marka Kurumu Başkanı Prof. Dr. Habip Asan ile görüştük. Ürünlerin coğrafi işaretle tescillenmesi konusunda sorularımızı yanıtladı. 1996 yılından bu yana 209 ürüne coğrafi işaret tescili veren Türk Patent ve Marka Kurumu’na başvuru aşamasında 322 ürün bulunuyor. Şu ana kadar bin 12 coğrafi işaret başvurusu yapılmış, coğrafi işaret potansiyeline sahip bin 500’e yakın ürünümüz var

cografi-isaret-potansiyeline-sahip-bin-500e-yakin-urunumuz-var

Ayşe Dural


Türk Patent ve Marka Kurumu’na coğrafi işaretli ürünlerin tescillenmesi konusunda kimler ya da hangi kurumlar ne süreçlerden geçerek başvuru yapıyor?


Üretici grupları, ürün veya ürünün kaynaklandığı coğrafi alan ile bağı olan kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, dernekler, vakıflar ve kooperatifler; özel bir durum olarak ürünün tek bir üreticisi varsa, bu durumu ispat etmesi şartıyla ilgili üretici coğrafi işaret başvurusu yapabilir. Başvuru öncesi coğrafi işarete konu ürün ile ilgili detaylı bir araştırma yapılmalı; ürünün ayırt edici özellikleri, yöre ile olan bağı, denetimlerin nasıl gerçekleştirileceği belirlenmeli, ürünün başvuruda belirtilen özellikleri sağladığına ilişkin kanıt niteliğinde bilgi ve belgeler, bilimsel makaleler ve tezlerden bilgiler bulunmalıdır. Bu konularda başvuru sahipleri üniversiteler, belediyeler, kalkınma ajansları ile işbirliği yapabilmekteler. İnternet sayfamızda bulunan coğrafi işaret başvuru formu ve gerekli evraklar tamamlandıktan sonra başvurular doğrudan veya marka vekili aracılığı ile Türk Patent ve Marka Kurumuna yapılır.    


Ürünlerin tescillenmesi yani coğrafi işaret sahibi olmasına kimler karar veriyor? Bu bir kurul mu ve bu kurulda kimler (hangi meslekten kişiler) yer alıyor?


Coğrafi işaret tescili başvuruları TURKPATENT bünyesinde bulunan Coğrafi İşaretler Dairesi Başkanlığı’nda görevli uzmanlar tarafından değerlendirilir. İhtiyaç duyulduğu takdirde, konuda uzman bir veya birkaç kurum veya kuruluştan (Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Kültür Bakanlığı, Üniversiteler…) görüş alınır. Uzmanlar coğrafi işaret başvurusu dosyalarında bulunan eksikliklerin tamamlanması ve başvuruların ilana hazır hale getirilmesi için başvuru sahipleri ile birlikte çalışırlar. Dairemizde görevli uzman ve uzman yardımcıları gıda, kimya, ziraat, tekstil, endüstri mühendisliği, işletme, hukuk, iktisat alanlarında eğitimlerini tamamlamış olup çeşitli alanlarda lisansüstü eğitimlerine devam etmektedir.

Şimdiye kadar kaç ürün için başvuru yapıldı? Hiç tescil verilemeyen ürünler oldu mu?


Şimdiye kadar kurumumuza 1012 coğrafi işaret başvurusu yapıldı. Başvuru aşamasında 322, tescil edilmiş 209 coğrafi işaret bulunmakta. Coğrafi işaret tanımına uymayan başvurular kurumumuz tarafından reddedilmekte.


Coğrafi işaretli ürünler içinde sadece Türkiye’ye has ürünler mi var? Başka ülkeler de başvuru yapabiliyorlar mı?


Kaynak ülkenin, uluslararası anlaşma hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Türkiye’den yapılacak coğrafi işaret tescil başvurularına eşit koruma sağlaması ve başvuruya konu coğrafi işaretin kaynak ülke ya da dâhil olduğu uluslararası topluluk tarafından korunuyor olması durumunda başka ülkelerden de ülkemizde koruma sağlanması için coğrafi işaret başvurusu yapılabilir. Scotch Whisky ve Champagne ülkemizde tescil almış; Grano Padano, Parmigiano Reggiano ve Gorgonzola peynirleri ise başvuru aşamasındaki yabancı ülke kaynaklı coğrafi işaretlere örnek gösterilebilir. 

 

En çok başvuru hangi ürünlerden oluyor? Bu konuyla ilgili çeşitli istatistik rakamlar verebilir misiniz?


En çok başvuru, yöresel yemekleri de kapsaması nedeni ile gıda ürünleri başlığı altında yapılmakta. Halen başvuru aşamasında olan 322 ürünün 175’i gıda, 100’ü tarım, 37’si el sanatları, 10’u maden ürünlerinden oluşmakta. Tescilli 209 coğrafi işaretin ise 94’ü gıda, 56’sı tarım, 49’u el sanatları, 5’i hayvan, 5’i maden ürün grubu altında bulunmakta. 


Kaç yılda kaç ürün coğrafi  işaret tescili aldı?


İlk coğrafi işaret başvurusu 1996 yılında yapıldı, Haziran 2017 tarihine kadar kurumumuz tarafından 209 ürüne coğrafi işaret tescili verilmiştir.


Sırada bekleyen kaç ürün var?


Başvuru aşamasında olan 322 ürün bulunmakta ancak kurumumuz tarafından yapılan çalışmalarda ülkemizde bin 500’ün üzerinde coğrafi işaret potansiyeline sahip ürün olduğu belirlenmiştir.