Eklenme Tarihi : 15 Mart 2012 Perşembe
Tevfik Dinçer

Yeni çek yasası

Geçtiğimiz günlerde ekonomik faaliyetlerin yaşandığı bütün sektörlerde en çok konuşulan konuların başında çekle ilgili yapılan düzenleme vardı.


Meclis, Çek Yasasında yaptığı değişiklikle karşılıksız çek yazanlara hapis cezası getiren uygulamayı kaldırdı. Çeki karşılıksız çıkanlar, alacaklının şikayeti halinde 10 yıl süreyle çek yazma yasağıyla karşılaşacak. Çek muhatapları, Merkez Bankasından edinecekleri şifreyle risk santralizasyon merkezinden çek sahiplerinin güvenilirlik karnesini görebilecek. Meclis Genel Kurulunda kabul edilen yasayla, karşılıksız çek nedeniyle cezaevine giren kişiler serbest bırakılacak. Yargıtaydaki binlerce dosya ile savcılıklar ve yerel mahkemelerdeki dosyalar da düşecek. 3 yıl şikâyet süresi yeni yasayla karşılıksız çekte adli nitelikteki yaptırım, idari yaptırıma dönüştürüldü. Daha önce adli sicilde tutulan çek sicili, Merkez Bankasına geçecek. Daha önce karşılıksız her bir çekle ilgili bin 500 güne kadar adli para cezası verilirken, şimdi savcı tarafından çek düzenleme ve açma yasağına uygulanacak. Bu yasak çek hamilinin 3 yıl içinde talep etmesi halinde getirilecek. Bonoda olduğu gibi alacaklı 3 yıl boyunca kıymetli evrak statüsüyle takibat yapabilecek, başkaca suç unsuru varsa suç duyurusunda bulunabilecek. 10 yıl sonra silinecek karşılıksız bedelin faiziyle ödenmesi durumunda çek yasağı kaldırılacak, bu durum Merkez Bankasına bildirilecek. Şikâyetçinin savcılığa gidip talebini geri alınması halinde de yasak kalkacak. Yasak, üzerinden 10 yıl geçmesi halinde Merkez Bankasınca doğrudan silinecek. Çek defterinin her bir yaprağına, çekin basıldığı tarih yazılacak. Çekin, baskı tarihinden itibaren 5 yıl içinde ibraz edilmemesi halinde bankanın sorumluluğu kalkacak. Bankalara ilave sorumluluk bankaların karşılıksız çek keşide edilmesindeki sorumluluğu artırıldı. Muhatap banka, her çek yaprağı için, karşılığının bulunmaması halinde çek bedeli 10 bin lira ya da üzerinde ise bin lira, çek bedeli bin liranın altında ise çek bedelini ödemekle yükümlü olacak. Baskı tarihi yer almayan çeklerin 30 Haziran 2018e kadar ibraz edilmemesi halinde bankanın yükümlülüğü sona erecek. Bakalım bu düzenleme sektörlerimizi nasıl etkileyecek? Hayırlı olmasını diliyorum. Gıda ve bakliyat sektöründeki çek ile ilgili işleyiş nasıldı? Bu yeni durum sektörümüzü nasıl etkileyecek? Bu soruların yanıtlarını verelim. Gıda ve bakliyat sektöründe tahsilât veya ödeme ile ilgili durumu 1980 öncesi ve sonrası diye ikiye ayırarak açıklamaya çalışalım.Net olmamakla birlikte, 80li yıllar ve öncesi, ağırlıklı olarak söz ve güvene dayalı ticaret ağılıktaydı. Elbette çek de senet de kullanılıyordu. Ancak sektörde bir çark işliyor ve bu çarkta, işleyişteki oyuncuların tamamında güven ön planda oluyordu. Yani halk değimi ile söz, senetti. Çarkın içine referansla girebiliyordu. Konuştuğu ve söz verdiği tarihte parasını kese kâğıdı veya gazetenin içine sarmalayarak getirip borcunu ödüyordu. Aksama, aksatma pek söz konusu değildi. 90lı yıllardan sonra, ülkemizdeki sosyal hayattaki değişime paralel olarak, ticari yaşamda da gelişmeler olmuş, küçük ve orta işletmelerin yerini büyük alışveriş mağazaları doldurdu. Bu değişimde dikkat çekilecek birinci nokta; küçük, orta ve genellikle aile işletmesi şeklindeki ticarethanelerin büyük zincirlerle mücadele edememesi, büyük işletmelerin yıkıcı fiyat politikaları ile boy ölçüşememesidir. İkincisi, piyasalarda ticari yaşamdaki düzenlemelerin, çekteki düzenlemeden daha öncelikli olması gerektiği kanısındayım. Çekte yapılan düzenlemelerin uzun vadeli bakıldığında ticari yaşamda açılıma neden olabileceği görünebilir ve katkı sağlayabilir. Ancak kısa vadede bakıldığında bu düzenlemenin piyasalarda kısmen sıkıntı yaratabileceği düşüncesindeyim. Bankaların sorumluluğu arttıkça, küçük ve orta ölçekli esnaf, bankalardan çek alamama durumu ile karşı karşıya kalıyor. Söylenmese de bankalar uygulamada genellikle buna göre tedbir alıyor.Ekonomik suça ekonomik ceza uygulanacaksa, burada sıkıntıların aşılması için bir sigorta sisteminin mutlaka devreye sokulması gerekliliği oluşuyor. Piyasada çeke olan güvenin de bozulmaması sağlanmalı. Ticareti tamamen çek ile yapan sektörlerimiz olduğu dikkate alınarak, alacaklıyı koruyacak tedbirler de alınmalı.Özetle ticari yaşamdaki gidişat şunu gösteriyor ki, uzun vadede çek zaten devre dışı kalacak, yerini bankaların kredili havale sistemi veya kredi kartları dolduracak! Saygılarımla
E-BÜLTENİMİZE KAYIT OLUN
Copyright © 2005-2015 PEBEV Perakende Bilgi Evi
designed by nette interactive