Eklenme Tarihi : 06 Şubat 2013 Çarşamba
Tevfik Dinçer

Beslenme açısından bakliyatın önemi

Ülkemizde bakliyat üretimi, ülke geneline yayılmış olmakla birlikte Güneydoğu ve Orta Anadolu ile Marmara Bölgesi’nin güneyinde yoğunlaşıyor. Genel olarak kırmızı mercimek Güneydoğu’da, yeşil mercimek, nohut ve kuru fasulye Orta Anadolu ve geçit bölgelerinde, bakla ve bezelye ise Ege ve Güney Marmara’da yetiştiriliyor


İller itibarıyla bakliyat üretiminde kuru fasulyede Konya, Erzincan, Kahramanmaraş, Samsun ve Karaman, nohutta Konya, Yozgat, Diyarbakır, Uşak, Isparta ve Kahramanmaraş, kırmızı mercimekte Mardin, Şanlıurfa, Diyarbakır, Gaziantep, Adıyaman ve Şırnak, yeşil mercimekte Yozgat, Çorum, Konya ve Ankara, baklada Balıkesir, Çanakkale Muğla ve Manisa, bezelyede ise Bursa, Çanakkale ve Yalova ilk sırada yer alıyor.
Bakliyat tanelerinde protein oranı yüzde 40’lara ulaşıyor. Bu nedenle protein ve aminoasit açısından zenginler. Bakliyat tanelerinde en fazla globulin proteinleri bulunur. Bakliyatların yeterli miktarda tüketilmesi yağ homeostasis kontrolünü sağlar ve kalp damar hastalıkları riskini azaltır çünkü bakliyatlar yüksek lif içeriğine sahiptir, glisemik indeksi düşüktür; phytosterols, saponins, oligosaccharides içerir. Glisemik indeksi düşük ve lif oranı yüksek olması nedeni ile diyabet hastalarında glisemik kontrolü sağlarlar ve insülinin dirençli olmasını önler.

Haftada en az 3-4 defa kuru fasulye, nohut, mercimek, bezelye gibi zengin bitkisel protein kaynakları tüketilmeli. Bu yiyecekler hem bitkisel protein hem de karbonhidrat açısından zengin yiyeceklerdir, içerdikleri yüksek lif nedeniyle bağırsakları çalıştırarak kabızlığa engel oldukları gibi bağırsak kanserinden de korur. Bakliyat taneleri hem protein hem de karbonhidrat veren değerli gıda maddeleridir. Hayvansal gıdalardan sonra insana en fazla protein sağlayan gıdaları oluşturur. Günlük aldığımız kalorilerin yüzde 13-20'si proteinlerden karşılanmalı. Proteinler aminoasit dediğimiz yapı taşlarından oluşur.

Proteinler üreme, büyüme, gelişme, vücudumuz için gerekli hammaddelerin yapımı, yaşlanan hücrelerin yenilenmesini ve yaşamın devamını sağlar. Protein kaynakları 2 grupta toplanır: Hayvansal (et, tavuk, balık, deniz ürünleri, süt, yoğurt, peynir, yumurta) ve bitkisel (kuru fasulye, bakla, nohut, bezelye, mercimek gibi baklagiller, fındık, fıstık, ceviz, badem gibi kabuklu yemişler)

Kuru fasulye
Dünyada en fazla ekim alanı ve üretimi olan bakliyat. Toplam baklagil üretiminin yüzde 37’sini fasulye oluşturur. Ülkemizde ekim alanı nohut ve mercimekten sonra üçüncü sırayı alır. Protein bakımından zengindir, vücuda bol kalori ve bol protein verir. Günlük bitkisel protein ihtiyacının karşılanmasında çok işe yarar. Fasulye, C vitamini ve betakaroten gibi kalp hastalığı ve kanseri önleyen antioksidanlar açısından zengindir. Bedeni ve zihni yorgunlukları giderir. Vücudun kuvvetlenmesini sağlar. Pankreas bezinin gereği gibi çalışmasına yardımcı olur. Şeker hastalığını önler ve kandaki şeker miktarını düşürür. İdrar tutukluğunu giderir. Albümini düşürür. Böbreklerdeki kum ve taşların dökülmesine yardımcı olur. Karaciğer yetersizliğini tedavi eder. Kalbi ve böbrekleri kuvvetlendirir. Zehirlenmelerden sonra yenilecek olursa çabuk iyileşme sağlar. Kuru fasulye taneleri, kabuğu ile birlikte pişirilip yenilmelidir. Hazmı sağlayan maddelerin çoğu kabuğunda bulunur. Hazmı zordur. Acı biber, karabiber, kekik eklenerek hazmı kolaylaştırılır.

Kuru bezelye
Kuru fasulye gibi günlük bitkisel protein ihtiyacını karşılamada istifade edilecek bakliyelerden birisi. Yüksek derecede protein ve nişasta içerir. Bedenen ve zihnen çalışanlara çok faydalıdır. Hem enerji verir hem de proteinle kasların gelişmesini ve tamirini sağlar.

Mercimek
Kan yapıcı ve süt artırıcıdır. En fazla demir içeren gıdalardandır. Ayrıca B vitaminleri, çinko ve fosforu ile de çok faydalıdır. Protein miktarı da yüksektir. Bu nedenle bedenen ve zihnen çalışanlara iyi bir enerji kaynağı ve besleyici bir gıdadır. Çözünebilir lif içermesi sayesinde kandaki kolesterol oranını düşürür. Diyabet ve kalp hastaları için iyi bir besindir. Hamile kadınlarda, bebeğin sağlıklı olmasına yarar. Anneyi de besleyerek zayıf düşmesini önler. Emzikli kadınlarda sütün miktarını ve beslenme değerini yükseltir. Mercimek, sinirleri kuvvetlendirir. Akşam yemeğinde yenen limonlu mercimek çorbası iyi uyku verir, sinirleri teskin eder, geceleri yıpranmış sinirlerin tamirini sağlar. Mercimek, bağırsaklara hafif yumuşaklık verir. Hasta ve zayıf kimselerde bol kan yapımını sağlar.

Nohut
Ülkemizde en fazla ekilen baklagildir. Yağ düzeyi düşük ve kolesterol içermeyen nohut kalsiyum, magnezyum, fosfor, potasyum, bakır, manganez, betakaroten ve folik asit açısından zengindir. Göğüs kanserine karşı korur. Vücudu kuvvetlendirir, anne sütünü artırır, bol idrar söktürür, vücuttaki üre asidi ve ürat tuzlarını, fazla yemek tuzunu idrarla dışarı atar. Bol fosfor, B vitaminleri ile beyni ve sinirleri dinlendirir, tamirini ve normal çalışmalarını sağlar. Bedenen ve zihnen çalışanlara çok fayda verir. Mideyi kuvvetlendirir ve iştah açar. Nohut günde en fazla 50 gram yenmelidir.

E-BÜLTENİMİZE KAYIT OLUN
Copyright © 2005-2015 PEBEV Perakende Bilgi Evi
designed by nette interactive