Eklenme Tarihi : 23 Haziran 2011 Perşembe
Umut Kocatürk

Mağazacılıkta teknostres ve rekabette farklılaşmak

Türkiyede elektronik mağazaları hızla büyüyor. Neredeyse her ay bir yerlerde mağaza açılışları ve izdiham haberleri almaktayız.


Organize perakende olarak baktığımızda bunların en bilinenleri Teknosa, Media Markt, Elektroworld, Darty, Saturn, Bimeks, Best Buy, Vatan Bilgisayar, Gold Bilgisayar şeklinde sıralanabilir. Ülkemizde elektroniğe karşı duyulan bu merak ve ilgi başlı başına akademik inceleme konusudur. Sosyologların ve psikologların bu konuda söyleyecekleri çok şeyler olduğuna eminim. Burada değineceğim konu bu merak ve ilgiden ziyade tüketicinin elektronik mağazalarda yaşadığı strestir; diğer adıyla teknostres. Artık literatüre giren ve birçok yerde duyduğumuz bu kavramın internet ansiklopedisi Wikipediadaki tanımı aynen şu şekildedir: Technostress is the negative psychological link between people and the introduction of new technologies. Yani insanların yeni sunulan teknolojilere karşı geliştirdiği negatif duyguları ifade ediyor. Tüketicinin zihninde oluşan bu negatif duyguların temel nedenleri olarak şunları sayabiliriz; teknolojinin hızla gelişmesi ve tüketicilerin yaşadığı teknolojinin gerisinde kalma hissi, yeni ürünler ile ilgili yeterince bilgilenememeleri, ürünlerin farklı firmalar tarafından üretilmesi nedeniyle birbirleriyle uyuşmamaları ve teknolojilerin karşılaştırılabilir olmaması, teknolojik ürünlerin teknik özelliklerinin nasıl bir tüketici faydası sağladığı konusunun yeterince açık olmaması vb.Teknostres denilen soyut kavramın mağazadaki gerçek dünyadaki tüketici davranışlarına etkisi farklı şekillerde olabilmektedir. Örneğin kişi gelirinin çok üzerinde pahalı bir cihaz alabilmekte ya da ihtiyacının çok ötesinde kullanmayacağı özelliklere para verebilmektedir. Bununla birlikte satış danışmanının insafına kalarak kendisine hangi cihaz önerilirse onu almak durumunda kalabilmektedir. Sonuç olarak da aldığı cihazı birkaç gün sonra memnun olmadığını söyleyerek iadeye getirmekte ve burada bir şokla daha karşılaşmaktadır çünkü elektronik cihazlarda genelde memnuniyetsizlik iadesi bulunmuyor. Bu nedenle bağırıp çağıran ve olay çıkaran müşterileri en çok elektronik mağazalarda görürsünüz. Çünkü müşterinin mağazaya girdiği anda başlayan stresi en son iade edemediği noktada en üst seviyeye çıkar.Fiyat rekabetinin çok yoğun yaşandığı ve sonunda sadece finansal olarak güçlü elektronik firmaların ayakta kalıp diğerlerinin silineceği düşünülen bir elektronik pazarda hayatta kalmak farklılaşmayı gerektiriyor. Farklılaşmak ise müşteri ile son kontak noktası olan satış danışmanlarının satıcıyı değil psikiyatristi oynamalarını gerektiriyor. En basit örneği ile kendimizi düşünelim. Bir psikiyatriste gidiyoruz ve doktor muayene etmeden ve teşhis koymadan bize bir ilaç yazıyor. Konusunda uzman bile olsa teşhis koyulmadan ilaç yazıldığında güvenimizi kaybederiz ve doktorumuza inanmayarak çıkıp hemen başka bir doktora gideriz. Bizi dinleyen, detaylı şekilde muayene eden ve ihtiyaçlarımızı anladıktan sonra bize ilaç yazıp yazdığı ilaçtan bahsedip neden bu ilacı yazdığını mantıklı şekilde açıklayan bir doktora da güveniriz. Elektronik mağazaya giden tüketiciler de aynı muameleyi hak etmektedirler; yoksa güvenleri kalmaz ve çıkıp başka bir mağazaya giderler. Randevuları hep dolu olan doktorla her aradığında hemen randevu alabileceğin doktor arasında fark vardır. Fiyatı pahalı bile olsa hastasını dinleyen ve doğru teşhisi koyan doktorun hastası çok olur.Bu arada doktora gitmeden arkadaş tavsiyesi ile eczaneden ilaç alan hasta tipi elektronik müşterisinde de vardır. Çoğu zaman bu da memnuniyetsizlik nedenidir çünkü her hastanın teşhis ve tedavisi farklılık gösterir. Mağazacılık tecrübeme göre de şunu kolayca söyleyebilirim ki hasta doğru doktoru bulduğu zaman hep ona gidiyor ve tanıdıklarına da o doktoru tavsiye ediyor. Hatta işin eğlenceli kısmı şudur ki hasta başka uzmanlık konularını da ilgilendirse aynı doktora gidip çözüm arıyor. Bu durum kendisine telefon satan satış danışmanına gidip bana bir de televizyon önerir misin demekle aynı şeydir.Özetlemek gerekirse elektronik pazardaki teknostres kavramı önümüzdeki dönemde gündemi çok daha fazla meşgul edecek ve fiyat dışındaki rekabet için önemli bir hareket alanı ortaya çıkaracaktır. Bu alan gerçekten çok bakir ve bu konuya eğilip yatırımlarını bu alanda yapacak olan firmalar gelecekte rekabette fark yaratacaklardır.

Yazarın Diğer Makaleleri

E-BÜLTENİMİZE KAYIT OLUN
Copyright © 2005-2015 PEBEV Perakende Bilgi Evi
designed by nette interactive